3D room Test

10.19.14

The name Paiza or Paizi or Gerege

My new project. The name Paiza or Paizi or Gerege (Middle Mongolian: Гэрэгэ, Mongolian: Пайз, Persian: پایزه pāiza, Chinese: 牌子 páizi) is a tablet of authority for the Mongol officials and envoys. This enabled the Mongol nobles and officials to demand goods and services from civilian populations.
Project for the Museum of Eastern province. 
I did in SU 14+Vray 2.0 RenderAdd on, Maybe not well looks scene. Because I did not change the Pixel settings in Vray. Maybe I have to make change in the OUTPUT. Could you something tell me? What is object wrong on there. I am still learning this field.

10.12.14

Step by Step Three D with Vray render program

09.11.14

Reconstruction shows how ancient Scythian 'Princess' discovered in Kazakhstan looked like

© arhcentr.kz

Western Kazakhstani archaeologists have finally displayed the exclusive artifacts found in the ancient burial discovered in 2012, Tengrinews reports citing Moi Gorod and West Kazakhstan Oblast Center for History and Archaeology. 

The ancient burial containing remains of a noble woman was discovered in Terekty district in Western Kazakhstan Oblast two years ago and was declared the oldest "golden" burial on the territory of Kazakhstan.

Taksay-1, Mound 6, Female burial

This is one of the burials in the "golden series", meaning a mound containing golden fragments along with a skeleton. One such mound, discovered in south-eastern Kazakhstan in 1969, had warrior's equipment and assorted funerary goods that included 4,000 golden fragments and was dubbed the Golden Man. 

Krym Altynbekov's recreation of the Golden Man. Photo courtesy of Krym Altynbekov

The archeological find made 2 years ago in West Kazakhstan contained the skeleton of a noble woman in the burial mound called Taksay-1. Next to the body there were all sorts of gold and silver vessels, makeup kits, remnants of richly decorated headdress and many pieces of golden jewelry. A horse bridle and household items that were believed to be necessary in the afterlife were also found.

The noble woman was covered with a blanket embroidered with golden plaques and there were more than 500 different golden fragments, which earned the woman her name - theGolden Woman or the Golden Princess.

The artifact of particular importance was a wooden comb depicting a battle scene in the war of the Saks against the Persians. 

Prominent scientists and research centers of Japan, Germany and Russia were attracted to the uniqueness of the burial and studied the findings along with their Kazakhstani colleagues.

The latest breakthrough in the work allowed Murat Sdykov, head of West Kazakhstan Oblast Center for History and Archaeology, to identify the age of the burial. “The results of laboratory studies showed that the burial dates back to 4-5 centuries BC,” Sdykov said. The age of the woman was hard to identify due to heavy decomposition of bones. Nevertheless, it is clear that the burial is characteristic of Zoroastrianism. In addition, Sdykov informed that two female guards were buried along with the Golden Princess.

“The richness of the burial speaks about the status of the buried woman. It points that there were few rich people in that period and that the society was already stratified. There are two other kurgans [mounds] next to Taksay, which we will excavate next year. It is noteworthy that this mound had not been damaged or looted,” Sdykov said. 

The burial mound was made around a wooden structure that sagged a long time ago. At some point tomb robbers attempted to raid the burial but, fortunately, failed to reach the burial chamber itself. 

Reconstruction of the garment was entrusted to the famous restorer Krym Altynbekov. Thanks to his work, one can now see what Golden Princess might have looked like 2500 years ago. Gold plaques of four types were sewn on the upper part of the garment: differently shaped geometric pieces depicted ram griffins, rams, griffins and swastikas. Scientists call them solar, implying worship of the sun characteristic for the nomads of the time, which is also supported by the "Avesta", the core collection of sacred Zoroastrianism texts.

Full garment reconstruction made by Krym Altynbekov. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Headdress. Photo courtesy of Krym Altynbekov

The pommel of the headdress. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Temple pendants. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Oval shaped plaques depicting two opposing ram-griffins. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Square shaped plaques depicting two opposing heads of rams. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Swastika shaped plaques depicting four griffin heads arranged in a circular composition. Photo courtesy of Krym Altynbekov

The sleeves of the garment were adorned with wolf fangs in gold rim. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Gold beads of biconical shape. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Golden bracelets. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Mirror. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Bronze cauldron. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Brazier. Photo courtesy of Krym Altynbekov

The unique Taksay comb. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Comb. Reconstruction of the plot by Krym Altynbekov. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Composition depicting a battle scene between two soldiers in a chariot and their enemy, a single foot soldier, is inscribed in the rectangular space in the center of the crest/comb. The depiction is a relief, a realistic one.

Reconstruction of the comb by Krym Altynbekov. Photo courtesy of Krym Altynbekov

Golden Woman is one of the most astonishing archeological findings of the recent years. It sheds some light on the wealth and power of the ancient Scythians [Saks]. The Saka were a group of nomadic warrior tribes of Iranian origin, who inhabited the steppes of modern-day Kazakhstan in 1 thousand BC to first centuries AD.

By Dinara Urazova

For more information see:http://en.tengrinews.kz/science/Reconstruction-shows-how-ancient-Scythian-Princess-discovered-in-Kazakhstan-255482/

Use of the Tengrinews English materials must be accompanied by a hyperlink to en.Tengrinews.kz

Ялалтын 75 жилийн ойн нээлтийн үйл ажиллагаа

Халх гол дэх баатарлаг Ялалтын 75 жилийн ойн нээлтийн үйл ажиллагаа Парад марш, Цэргийн жагсаалаар эхлэх гэж байгаа нь. Монгол дайчдын хөшөөний талбайд. Монгол улс-Чойбалсан хот.





08.26.14

Өмнөд Сибирийн эртний хиргисүүрийн соёлт хүн ам зүйн зүгт хийсэн Генетик ажиглалтийн шинэ төлөв

Christine Keyser,
Caroline Bouakaze,
Eric Crubézy,
Valery G. Nikolaev,
Daniel Montagnon,
Tatiana Reis,
Bertrand Ludes

ТОВЧ

Эртний Евразийн нийт нутаг дэвсгэр дээрхи шилжилт хөдөлгөөн хийгээд нүүдлийн цөөнгүй процессын ээдрээг тайлах үүднээс бид Ү хромосом болон Митохондорын Гаплотип-Гапло бүлгүүдийн нийт 26 ширхэг эртний хүний араг яснаас дээжлэн авч судаллаа. Дээжийн эх хэрэглэгдэхүүн нь Красноярскийн хязгаарт орших хоёрдох мянганы дунд орчим үеэс дөрөв дэх зууны үеийн олдворуудыг оруулав. Өмнөд Сибирийн эртний олдоруудын дээжүүдээс бие бүтэцийн онцлог, газар зүйн бүсчлэлд хамаарах шинжийг судалгаанд улам нарийн тусгаж судаллаа.

Красноярскийн хязгаар

Мөн бие бүтцийн ерөнхий хэв шинж, үс, арьс, болон мэдэгдэж болох бүхийл онцлогуудыг био химийн шинжилгээ буюу генийн судалгаа шинжилгээны аргачлалаар судалж үзэв. Бид дээжид Аутосом, Хромосом болон Митохондрын Генетик мэдээлэлд задлан шинжилгээ хийсний үр дүнд Эцэг-Эхийн талын генетикийн Гапло бүлэг болох R1a1-M17 тэмдэгийн өгөгдөлийн тээж байгаа нь илэрлээ. Эртний Индо-Европ хэв шинжийн хүн ам дорно зүг нүүдэллэсэн болохыг тус генийн тэмдэг илэрхийлж байна. Бидний зүгээс энэ судалгааны үр дүн нь Хүрэл Төмрийн эрин үеийн Өмнөд Сибирийн ертөнц нь Европ хэв шинжийн арьстай хүмүүс зонхилсон байдалтай байсныг илрүүллээ. Мөн Казакстаны тал нутаг дэх тухайн үеийн эртний нүүдэлчин овог аймгийн суурьшил нь мөн үүнд хамаарна. 

Эцэст нь бидний гаргаж ирсэн үр дүн нь Хүрэл-Төмрийн эрин үеийн Өмнөд Сибирчүүд цэнхэр /ногоон/ нүдтэй, хонгор шаргал үстэй хүмүүс байсныг илрүүлэхийн зэрэгцээ Тарим хөндийн соёлыг бүтээгчид байж болох юм гэсэн дүгнэлтэнд хүрэв.

http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00439-009-0683-0

08.28.14

Гималайн өндөрлөгт буй хүмүүс

Өнөөдөр Түвдчүүд дэлхий дээрхи хамгийн өндөр газарт оршин амьдарч, нарийн дасан зохицсон хүмүүс гэдгийн бид бүгд мэднэ. Өндөрлөг газарт очсон хүмүүсийн бие организмд хэрхэн өөрчлөлт өгдөг болохыг явж үзсэн хүмүүс биеээрээ мэдрээд зогсохгүй агаарын нягтаршилт хэр зэрэг сийрэг болохыг төвөггүйхэн анзаарч болно. Эдүгээ генетикийн хэлбэр болоод тэдэнд өгч буй түүхэн хөгжлийн хүчин зүйл нь зах хязгаарт буй алсын аглаг уулсын орны хүмүүст өвөрмөц бие даах чадвар буйг илрүүлэх боллоо. Яг үүний жишээ маягаар авч үзэх үзэлд мөхсөн хүний нэгэн төрөл болох Денисовын хүний генетик мэдээлэл дам бус шууд утгаар өгч байна. Дэлхий дээр хамгийн хүнд хэцүү амьдралтай аж сууж буй зон олны нэг бол дэлхийн дээвэрт орших Түвдчүүд бөгөөд 1959 оноос хойших үйл явдал Цаст Түвдийн өндөрлөгийг нэг мөсөн улаанаар будаж орхижээ. Тэнд сайн муу амьдрал хийгээд улс төрийн харгис дэглэм, мухар сүсэг болоод гэгээрэл нирвааны хутаг төгөлдөрийг дээрэнгүй Хятадын бодлого болон Буддийн шашинаар төсөөлж байна. Өндөр түвшинд хүрсэн эрт эдүгээх соёлын уламжлалт нандин өв соёл буй ч өөр өнцөгт нь мухар сүсгийн бүхийл өгөгдөл шахагдсан мэт үйл явдал хүлээнэ. Монгол орноос тус орон руу очвол байгалийн хүнд нөхцөлийн олон жишээнээс гадна эх дэлхийн үнэт зүйлсийн нэг болох хүчилтөрөгчийн эзэлхүүний хэмжээ үлэмж бага, сийрэгшиж буйг эрхэм уншигч та анзаарах болно. Тэнгэрт хүрэх шахам дүнхийх аглаг уулс-хайрханг дамнан үргэлжлэх нуруудын эргэн тойронд мянга мянган жилийн түүхийг бичилсэх Түвдчүүд төвөггүйхэн аж суух нь... тэд хэдийнэ байгалийн хүнд нөхцөлд дасч чадсаныг илэрхийлнэ. 

Хүний үүсэл хөгжил хийгээд орчин үед анзаарагдах тэдний аж байдал дасан зохицолын талаас нилээд үр дүнтэй судалгааг эдүгээх ШУ-ын тал бүрийн судалгааны аргачлал судалж шинжилж байна. Судалгааны өгөгдөлд өндөрлөг бүсэд харъяалагдах Генийн тэмдэгийг EPAS1 хэмээн тэмдэглэх агаад энэ тогтолцооны хувийн мэдээлэлд гарч буй онцлогууд нь хүчилтөрөгчийн сийрэгжилт ихтэй газарт илүү зохицонгүй ба харинч бага харуй урвал үзүүлэх мэдээлэл тээж буйг илэрхийлсэн байна. EPAS1 гений өвөрмөц шинжийг Түвэдчүүд өөрсдийн нэн эртний өвөг дээдэс болох 30,000 жилийн тэртээх үеийг дамнан хөгжсөн, түүхт Непал Шерпа хүмүүсийн өвөг дээдэстэй холбон үзхэд буруудахгүй.

Бөрклэй дэх, Калифорниагийн Их Сургуулийн эрдэмтэн Расмус Нэлсэний судалгааны цуглуулга дотор Түвдчүүдийн геномын сан хадгалагдаж байгаа бөгөөд бусад геномын талаас нь Түвдчүүдийг харицуулсан баримт мөн тэнд байгаа аж. Түүний судалгааны ажил сонирхолтой үр дүнд хүрсэныг тэрээр өгүүлж байна... “Түвдчүүд нь орчин үеийн хүмүүс дундаас EPAS1 генийг өвлөгчид бөгөөд энэ өвөрмөц генийн тэмдэг нь орчин үеийн бусад хүмүүст байхгүй байгаад юм” гэж онцлон дурджээ. 

Улмаар EPAS1 ген бүхий хүмүүс нь ижилхэн генийг тээгчид болох Алтайд олдсон эртний мөхсөн Денисовынхоос мөн төдий хэмжээтэй гарч ирсэн сонирхолтой аж. Бид Денисовын хүнийг Төв Азийн Алтайн агуйгаас олдсон хүн гэдгээр нь мэднэ. Хүн төрөлхтөний түүхэн хөгжил дундаас тус генийг тээж эдүгээ хүрч ирсэн нь дасан зохицолын хүрээнд шалгарсан хамгийн сонирхолтой баримт юм. 

Харин Хувьсалын онолын үүднээс Макс Планкын эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд буй судлаач Сванто Паавогийн хэлснээр “Дөрвөн жилийн өмнө нээсэн Денисовын хүний дээжээс дээрхи Генийн тэмдэг гарч ирсэн нь ихээхэн сонирхолтойн зэрэгцээ яг ижил генийн тэмдэгийг тээгч хүмүүс өнөөдөр олдсон нь сонин зүйл болж байна”. 

Түвдчүүдэд EPAS1 генийг түүхэн хөгжил хувьслын дунд олж авсан нь эрт үедээ өөр хоорондоо ижилсэж суух явдалтай холбоотой байж болох бөгөөд яг энэ үүднээс Бостон дэх Харвардын эрүүл мэндийн сургуулийн төлөөлөгч Дэвид Рейхноп нэгэнтээ өгүүлжээ. “Тэнд ямар нэгэн генетик зүйн болоод өөр хоорондоо шууд нийлэгжилтэнд орж генийг өвлүүлсэн гэх баримт нотолгоо үгүйч түүнийхээр эргэлзээгүй Неандерталь хүнтэй шууд холбоотой ямар нэгэн удмын мэдээлэл тээгчид байна” гэж үзсэн байна.

Ерөнхий дөө, төлөөлөгч үүнд логих үүднээс хандаж буй ч “EPAS1” ген нь Түвдчүүдэд агуулагдаж буй нь илэрхий аж. Учир нь Түвдчүүдийн эртний өвөг дээдэс ерөнхий байр зүй тархалт байршил зүйгээр бол Азийн бүс нутгийг хамаарч байгааг үгүйсгэхгүй болно. 

Далайн түвшнээс 4000 метрийн өндөрт орших Түвдчүүдэд попульяцын хувьд амьдрах чадварыг өгсөн ген бол EPAS1 болохыг баталсан агаад хүчилтөрөгийн агууламжыг үлэмж хэмжээгээр тээх боломжийг тус ген өндөрт амьдрах тэдгээр уугуул хүмүүс т олгосон аж. 

Харин нам дор оршин амьдрах хүмүүст Хүчилтөрөгчийн агууламж буурсан өндөрийн бүсэд ирвэл аажимдаа иракц өгч эхэлдэг бөгөөд энэ үед хүний дотор муухайрах, толгой эргэх зүйлс ихээр тохиолдож эхэлдэг. Энэ бүгдийн эсрэг механик арга хэрэглэж болох боловч эрт үед өндөрийн өвчинг анагаах хэмжээнд хүрсэн аргачлал байгаагүй учир аажмаар дасах үе шат руу орсон байна. Акклиматизаци буюу цаг агаарт дасах байдалд хүрэх нь нам дор амьдралтай хүний бие организмд тийм ч амар асуудал биш. Өндөр ууланд хүний цус аажмаар өтгөрдөг учраас уушгинаас хүчилтөрөгчийг биеийн дотуур дамжуулан тараах нь муудна. Үүнээс болж өндөрлөгт зохицох асуудал хүчтэй асуудал болж хувирна. 

Харин дасан зохицол нь өнөөдөр Түвдчүүдэд ч биш дэлхийн өндөрлөг бүсэд амьдарч буй цөөн тооны овог аймгуудад хэдийнэ бий болсон гэх авч EPAS1 генийн тэмдэгийг Түвдчүүдээс олсон нь хачирхалтай ажгуу. Хамгийн сүүлд 15 000 жилийн үед сөнөж мөхсөн эртний Неандерталчуудын нэгэн салаа мөчир болох Денисова энэ бүгдийг хариулт болох шиг. 

Өнөөдөр Денисовагийн төрөл зүйлийг хүн төрөлхтөний түүхэнд эртний Хомо Сапиенстэй генийн холигдолд орсон хоёр зүйл Неандерталчуудын нэг нь гэж үздэг. 

Ер нь орчин үеийн ШУ-ны судалгаа шинжилгээний материал дээр тулгуурлан үзвэл Эртний хүмүүс ямар нэгэн байдлаар Неандерталчуудтай өөр хоорондоо ураг төрлийн холбоо тогтоож байсан бололтой баримтууд гарч ирдэг. Жишээлбэл: Неандертал хүний үсний хатуулаг бодис нь хүний үсний эвэрлэг шинж чанартай тун төсөөтэй ба арьс, хумс болон бусад махбодын шинж чанарыг бүрнээ ижил найрлаг-бүтэцтэйгээр агуулж байдаг.

Хүн төрөлхтөн Неандертал хүнтэй ураг төрлийн холбоо тогтоосны дараа Африкаас гарсан гэж үзэх онол ч бий.

08.26.14

Эрдэнэ сумаас олдсон гэрэлт хөшөөний бичээсийг судалж байна

“Хөшөө чулууны бичээс судлал” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал өнөөдөр Улаанбаатар зочид буудлын “Хөх асар” танхимд эхэлж байна. Олон Улсын Монгол судлалын холбооны санаачилгаар зохион байгуулагдаж буй энэхүү хурал нь энэ сарын 13 буюу ирэх лхагва гаригийг хүртэл үргэлжлэх юм. Монгол судлал нь түүх, хэл, угсаатан судлалын олон салбар ухааныг багтаадаг бөгөөд түүний дотор бичээс судлал чухал байр суурийг эзэлдэг. Хөшөө чулууны бичээс бол бичиг, соёлын үнэт өв юм.

Монгол хэлээр бичсэн уйгаржин монгол үсгийн 20 шахам бичээс, дөрвөлжин бичгийн 20 гаруй бичээс уламжлан үлдсэн ба сүүлийн 150 гаруй жилийн дотор тэдгээр бичээсийн талаар олон орны эрдэмтэд хэдэн зуун судалгааны бүтээл гаргасан байна. Харин манай улсад хөшөө, чулууны бичээсүүдийг хадгалж, хамгаалах ажил сайнгүй байдаг аж. Гэхдээ хөшөө, чулууны бичээс нь манай улсын зөвхөн бичиг үсгийн дурсгал төдийгүй ард түмний зан заншил, соёл, түүхтэй холбоотой учир энэ чиглэлийн эрдэмтдийг оролцуулсан эрдэм шинжилгээний хурлыг зохион байгуулж байна гэж Олон Улсын Монгол судлалын холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, академич Д.Төмөртогоо онцолж байв.

Тус эрдэм шинжилгээний хуралд Монгол, БНХАУ, ОХУ, Турк, Япон, Тайвань гэх зургаан орны бичээс судлалын 40 гаруй эрдэмтэд оролцож байна. Тэд хитан, манж, зүрчид, түрэг, тангут, уйгаржин, монгол, дөрвөлжин, хятад, йи хэлээр тэмдэглэгдсэн эртний бичээсүүдийн судалгааны талаар санал бодлоо солилцох юм. Зарим эрдэмтэдтэй цөөн хором ярилцсанаа хүргэж байна.

Такаши Мацукава: Орхоны хөндийн дурсгалуудын бичээсийг судалж байгаа

Япон Улсын эрдэмтэн

-Таныг монгол орны хөшөө, чулууны бичээсүүдийг нэлээн судалсан хүн гэлээ. Одоогоор ямар судалгаа хийж байна вэ?

-Би Монгол орны хөшөөний бичээсийг судалж байна. Ялангуяа уйгаржин монгол, дөрвөлжин монгол бичгээр бичигдсэн хөшөө бичиг, гэрэлт хөшөө хадны бичээсийг судалдаг. Одоогоор Дорноговь аймгийн Эрдэнэ сумаас олдсон хитан бичигтэй гэрэлт хөшөөний бичээсийг судалж байна. Хитан бичиг нь их, бага гэж хоёр янз байдаг. Миний хувьд бага бичгийг хагас жилийн хугацаанд уншаад тайлах гэж байна. Харин их бичигтэй дурсгал нэг их олдоогүй, ер нь тайлж уншихад жаахан бэрхшээлтэй.

-Таны хувьд дөрвөлжин үсэг, уйгаржин монгол бичгийг хэзээнээс сурсан бэ?

-Би Токиогийн гадаад хэлний сургуулийн Монгол хэлний ангийг төгссөн. Тэрнээс хойш 40 жил монгол бичиг, дөрвөлжин монгол бичиг сурч, судалж байна. Эдгээр бичгийг сурахад нэг их бэрхшээлтэй биш. Харин монгол бичиг зөв бичгийн дүрэмтэй учир жаахан төвөгтэй. Дөрвөлжин бичгийг сурахад хэцүү юм байхгүй.

-Монголоос судалсан хөшөө дурсгалаасаа нэрлэвэл.

-Монголын эзэнт гүрний үеийн нийслэл Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд XIII, XIV зууны үед бичигдсэн, байгуулагдсан хөшөө дурсгалууд байдаг. Би голдуу тэдгээрийг судалж байгаа. XIV зууны үе буюу 1340-өөд оны үед тэнд бурхны сүм хийд байсан. Анх Хубилай хааны үед суурийг нь тавиад Мөнх хааны үед байгуулсан. Тэнд нэг 100 метр шахуу бурхны суварга сүндэрлэж байсан. Уг суваргыг XIV зууны үед сэргээн зассан тухай түүхэнд бичсэн байдаг. Тогоонтөмөр хаан зарлиг буулгаад уг суваргыг засуулсан ба түүний дурсгалд нэг том хөшөө бичгийг байгуулсан байна. Одоо Хархорины туурьд том яст мэлхий байгаа тэрэн дээр тэр зарлиг хөшөө бичиг байсан ёстой. Гэхдээ хөшөө бичиг хагараад Эрдэнэзуу хийдийг 16 зууны сүүлийн үед анх барихад үүний барилгын материал болгоод дахин ашигласан байна. Уг бичгийг хэсэг, хэсгээр цаасан дээрээс аваад нийлүүлэн уншаад, судлаад явж байна. 

-Энэхүү хөшөө чулууны бичээс судлалын ажлаа хэзээнээс эхлүүлсэн бэ. Энэ удаагийн хуралд ямар сэдэв хэлэлцүүлэх гэж байна вэ?

-Би анх Монголд судалгааны чиглэлээр 1996 онд ирж байсан. Судалгаа хийгээд 20-иод жил болж байна. Энэ хуралд дээр ярьсан Хархоринд байгаа хэдэн хэсэг болсон хөшөө бичгийн хагархайнуудыг яаж нэгтгэх, тэрийг хэрхэн сэргээх вэ, уг хөшөө бичгийн дурсгал нь монголын бичээстэй ямар харилцаа холбоотой байх вэ сэдвээр ярина.

-Судлаач таны бодлоор энэхүү хөшөө бичгийн дурсгалуудыг хэрхэн хамгаалах ёстой юм бол.

-Монгол Улс сүүлийн үед хөшөө бичгүүдийг улсын хосгүй үнэт, үнэт өвд бүртгэсэн нь сайн. Мөн Эрдэнэзуунд барилгын материал болгоод ашиглаж байсан хөшөө бичгийг салгаад Хархорум музейн үзмэрт тавьж, олны хүртээл болгож байна. Энэ мэтчилэн хадгалж, хамгаалж байгаа нь сайн хэрэг байх.

Гийрэн: Чингис хааны тамгын бичээс бол анхны олдвор

Өвөрмонголын эрдэмтэн

-Та энэ хуралд ямар илтгэл хэлэлцүүлэх гэж байна вэ?

-Би илтгэл хэлэлцүүлэх гэсэн боловч бүртгэлээс хоцорсон байсан. Энэхүү эрдэм шинжилгээний хурал миний судалгааны сэдэвтэй холбоотой учир оролцож байна. Би Монгол бичгийн дурсгалын эхний 300 жилийн түүхийг судалж докторын зэрэг хамгаалсан. Одоо түүнээс хойших 400 жилийн судалгааг хийх гээд Токиогийн их сургуульд гадаад судлагчаар сурч, үүнтэй холбоотой материалаа цуглуулж байна. 

-Монгол бичгийн дурсгалын 300 жилийн түүхийг судалсан судалгааныхаа тухай та товчхон яриач.

-300 жил гэдэг бол одоогоор олдсон байгаа анхны дурсгал бичгийн суурь олдвор дээр ярьж байгаа хугацаа. Үүнээс өмнө буюу маш эртний олдвор байж болно. Би бол монгол бичгийн хамгийн анхны олдворыг Их Монгол Улсын Чингис хааны тамгын бичгийг өнөөдрийн хүмүүст судлагдаж байгаа хамгийн эртний дурсгал гэж ойлгож байгаа. Түүнээс эхлээд XV зууны сүүлч хүртэлх дурсгалууд байна. Би эхэндээ бол шууд л 800 жилийн түүхийг судална гэж бодож байсан тэгээд докторын зэрэг хамгаалахад арай урт байна гээд, таслаад өмнө гурван зуун жилийг судалсан.

-Сонирхолтой санагдаж байна. Өөр ямар дурсгалууд байдаг вэ?

-За, Чингис хааны тамгын бичээсийн дараагаар Ил хаадын үеийн бичгүүд орно. Тэдгээр хааны ордны олон сайхан уран бичээчдийн бичсэн уран бичээс, Францын пап лам зэрэгт явуулж байсан бичгүүд гээд л байна даа. Түүний сүүлээр олон хөшөө чулууны бичгийн судрууд Чойжи-Одсэр багштаны Төвд бичгээс монгол бичиг рүү орчуулаад гаргасан сайхан судрууд, XIV зууны эхэн үеийн олдворууд байна. Харин сүүлээр нь шашинд холбогдсон олон судрууд гарч ирдэг дээ.

Б.Бэхи

My Designed project + 3D + Photoshop + Corel + others. With out texture and some lighting things.

08.16.14

PRE-ISLAMIC PERIOD

ARYA / HERAT
by W. J. Vogelsang 

 
PRE-ISLAMIC PERIOD

The present town of Herat in western Afghanistan dates back to ancient times, but its exact age remains unknown. In Achaemenid times (ca. 550-330 B.C.E.), the surrounding district was known as Haraiva (in Old Persian), and in classical sources the region was correspondingly known as Areia. In the Zoroastrian Avesta (Yašt 10.14; Vidēvdāt 1.9), the district is mentioned as Harōiva. The name of the district and its main town is derived from that of the chief river of the region, the Hari Rud (Old Iranian *Harayu “with velocity”; compare Sanskrit Saráyu[Mayrhofer, Dictionary III, p. 443]), which traverses the district and passes just south (5 km) of modern Herat. The naming of a region and its principal town after the main river is a common feature in this part of the world. (Compare the adjoining districts/rivers/towns of Arachosia and Bactria.)

The site of Herat dominates the productive part of ancient Areia, which was, and basically still is, a rather narrow stretch of land that extends for some 150 km along both banks of the Hari Rud, from near Obeh in the east to near Kuhsān in the west. At no point along its route is the valley more than 25 km wide. The city and district of Areia/Herat occupy an important strategic place along the age-old caravan routes across the Iranian Plateau.

The Persian Achaemenid district of Areia is mentioned in the provincial lists that are included in various royal inscriptions, for instance, in the Bisotun inscription (q.v., DB 1.16) of Darius I (ca. 520 B.C.E.) in Fārs province. In the texts the name of Areia is grouped with Zranka (or Dranka), modern Sistān to the south; Parthava (Parthia) to the northwest, and Bāxtriš (Bactria) to the northeast. Representatives from the district are depicted in reliefs, e.g., at the royal Achaemenid tombs of Naqš-e Rostam and Persepolis. They are wearing Scythian-style dress (with a tunic and trousers tucked into high boots) and a twisted turban around the head. This costume is also worn by the representatives from nearby Sistān (to the south) and Arachosia (to the southeast) and is reminiscent of the dress worn by the representatives from almost all of the northern lands of the Achaemenid Empire, which were strongly influenced by the Scythic cultures from the Eurasian steppes. On the so-called Darius Statue that was discovered at Susa (Kervran, 1972), the representative from Areia is also shown wearing a long coat worn around the shoulders with empty sleeves. This type of coat is known from classical sources (Gk. kandys) and was sometimes also worn by the Persians and the Medes. The origin of this coat should be sought among the nomadic Scythians of Central Asia. (See further in Gervers-Molnár, 1973.)

Very little is known about Areia during the Achaemenid period. Herodotus (7.61 ff.) tells that Areians were included in Xerxes’ army againstGreece, around 480 B.C.E. In Herodotus’s taxation list of the Achaemenid Empire (3.89 ff.), the Areians are listed together with the Parthians, Choresmians (from south of the Aral Sea), and Sogdians (from the valley of the Zarafshan River, around Bukhara and Samarkand). According to Herodotus, the Areians in Xerxes’ army were dressed in the Bactrian fashion, which means that they were wearing a Scythian-type outfit.

At the time of Alexander the Great, Areia was obviously an important district. It was administered by a satrap, called Satibarzanes, who was one of the three main Persian officials in the East of the Empire, together with the satrap Bessus [see BESSOS] of Bactria and Barsaentes of Arachosia. This would mean that the capital of Satibarzanes, which may have been Herat, was one of the three main Achaemenid centers in this part of the world, together with ancient Bactra (modern Balḵ, the capital of ancient Bactria), and Old Kandahār, the capital of ancient Arachosia. In late 330 B.C. Alexander the Great, according to his biographers, captured the Areian capital that was called Artacoana (Arrian,Anab. Alex. 3.25.2-6; Curtius 6. 6.33 [Artacana]; Diodorus 17.78.1 [Chortacana]; Pliny, Nat. hist. 6.61.93; Strabo 11.10.1 [Artacaena]). The etymology of this name remains unknown, and whether this place should be identified with the modern city of Herat is also uncertain, although the strategic position of modern Herat would suggest its great antiquity; and thus the possiblity remains that they are one and the same place. In the early nineteenth century a Persian Achaemenid cuneiform cylinder seal was found in or near Herat (Torrens, 1842).

After Alexander the Great, classical biographers refer to a city called Alexandreia in Areia, but again its identification remains unknown. Soon after the death of Alexander, Areia was briefly attacked by Scythic nomads from the far north (Pliny, Nat. hist. 6.47). In the following years, Areia became a frontier area between the empire of the Parthians to the west and that of the Greco-Bactrians to the east. In the late second century B.C.E. the Greco-Bactrians were defeated by northern tribes, and Scythians (or Sakas) traversed the district of Areia; perhaps under pressure from the Parthians, they finally settled in nearby Sistān (Mid. Pers. skstn “Sakastān”), farther to the south. In the Parthian Stations (14-16) by Isidore of Charax, an itinerary composed in the Augustan era, the district of Areia is placed between Margiana (in the vicinity of modern Marv to the north), and Anauon (around modern Farāh) to the south. At that time the district was clearly regarded as forming part of the Parthian realm.

In the Sasanian period (226-652 C.E.), “Harēv” (hryw) is listed in Šāpūr I’s Kaʿba-ye Zardošt inscription; and “Hariy” (hr’y) is mentioned in the Pahlavi catalogue of the provincial capitals of the empire (Markwart, Provincial Capitals, pp. 11, 46). Ca. 430 C.E., the town is also listed as having a Christian community. Sasanian seals and engraved gemstones were reported to have been found in or around Herat (Torrens, 1842). The city served as a Sasanian mint, its name being recorded as hr, hry, and hrydw. Additionally, gold and copper coins have been found that are clearly Sasanian in inspiration, although the Sasanians in Iran generally did not strike gold coins but preferred silver issues. The gold coins from the Herat area show a fire altar on the reverse and the portrait of the ruler on the obverse. The name of the ruler is often identical to one of those listed on the so-called Kushano-Sasanian coins from Bactria, and this would indicate that the Sasanian governor in the northeast of the Sasanian Empire at times also controlled the Herat district. (For the coin evidence, see Dani and Litvinsky, 1996.)

In the last two centuries of Sasanian rule, the area and town of Areia/Herat had great strategic importance in the endless wars between the Sasanian Iranians and the Chionites and Hephthalites (qq.v.), of Hunnish origin, who had been settled in modern northern Afghanistan since the late fourth century; but exact information is scarce. The city of Herat, however, became well known with the advent of the Arabs in the middle of the seventh century.

Bibliography: F. R. Allchin and N. Hammond, The Archaeology of Afghanistan. From Earliest Times to the Timurid Period, London , 1978. Warwick Ball, Archaeological Gazetteer of Afghanistan / Catalogue des sites archéologiques d’Afghanistan, Paris, 1982. A. H. Dani and B. A. Litvinsky, “The Kushano-Sasanian Kingdom,” in History of Civilizations of Central Asia III. The cross-roads of civilizations, A.D. 250 to 750,Paris, 1996, pp. 103-18. Veronika Gervers-Molnár, The Hungarian Szür. An Archaic Mantle of Eurasian Origin, Toronto, 1973. Ph. Gignoux,Glossaire des Inscriptions Pehlevies et Parthes (Corpus Inscr. Iran., Supplementary Series, Vol. I), London, 1972, p. 52. Robert Göbl, Sasanian Numismatics, Braunschweig, 1971. Kent, Old Persian, p. 213. M. Kervran et al., “Une statue de Darius decouvert à Suse,” JA 260, 1972, pp. 235-66. H. Torrens, Õn a Cylinder and certain Gems, collected in the neighbourhood of Herat, by Major Pottinger,” Journal of the Asiatic Society of Bengal 11, 1842, pp. 316-21. W. J. Vogelsang, The Rise and Organisation of the Achaemenid Empire. The Eastern Iranian Evidence,Leiden, 1992. Idem, The Afghans, Oxford, 2002.

http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v12f2/v12f2041b.html