ЭГОГ УСТГАХ НЬ

Би гэж өөрийгөө дөвийлгөх хүн хэрхэн зөвт замаар амьдрах талаар бодох үеэс эхлэн “Миний доторхи хүн ямар муухай юм вэ?” хэмээн өөрийнхөө дотоод чинад дахь хүнийг таньж эхэлдэг. Улмаар хамгийн хүнд ярвигтай, өөрт тусгүй зүйлстэй тулгарч эхлэх тусам бусдын хийж буй үйлд сэтгэл хангалуун хандахгүй болох тохиолдол цөөнгүй. Сэтгэлд орших нэгэн бие дэх олон хувьсахуйт БИ-үүд таны сэтгэлийн гүнд оршин буйг та нарийн мэдрэмтгий байж өөрийгөө нээж илрүүлэх бүрд тэдгээр үйлүүд таны дотроос гарч ирж буйг анзаарч харах болно. Хэрвээ та өглөөны хүн мэт сэргэг байх аваас тэдгээр Би-үүдийг төвөггүй удирдаж чадна.

“Үйл явдалд хялбархан автаж, өөрийгөө ор тас мартахаас аргагүйд хүргэдэг туйлын ярвигтай хором мөчүүд бидний амьдралд тохиож байдаг. Ийм үед хүмүүс ямар ч хэрэгцээгүй, гэнэн тэнэг зүйлсийг хийдэг. Хэрэв тэгэж ухаангүй авирлахын оронд өөрийгөө санаж, сэргэг байж чадвал өмнө нь өөртөө байдаг хэмээн өчүүхэн ч тааварлаж байгаагүй “БИ”-үүдийг өөрийн дотоодоос илрүүлэх болно”.  

Хүн төрөлхтөны өөрийгөө ажиглах мэдрэхүйн мэдрэмж үнэнхүү сульдан доройтсон ажгуу. Гэвч хоромоос хоромд өөрийгөө анхааран ажиглаж байх юм бол уг мэдрэхүйг урагшлуулан хөгжүүлэх нь эргэлзээгүй. Мэдрэхүйн хүчийг байнга ашиглах юм бол таны дотоод дахь багана хэлвэржин бэхжиж сэтгэлийн тэнхээ хүч, ухаалаг үйлдэл гаргах тийм хэмжээны боловсролыг олж эзэмших болно.

“Амьдралын хүнд бэрх, таагүй ээдрээтэй үеүүдийг ашиглаж, тэр бүгдэд сэргэг байж чадваас хүн өөрийнхөө нэн даруй устган үгүй хийх шаардлагтай, хамгийн илэрхий сэтгэлийн гэмүүдийг илрүүлж чадна”.

Уур, өөрийгөө хайрлах хийгээд бусдыг хайрлах, дур тачаал дээр ч ажиллаж болно. Гэхдээ өөрийгөө эрс өөрчлөхийг хүсч байвал өдөр тутам тохиолдох сэтгэл зүйн төлөвүүдийг анзаарч зохих хэмжээны ухамсарлах хэмнэлийг барих ёстой. Аливаа сайн сайхан сэтгэл хэм хэмжээндээ байж хичнээн сайхан цагаан сэтгэл байлаач хил хязгаараасаа хэтэрвэл МУУ болдог. Бид өөрсдийн сайн чанаруудаараа бусдыг хорлож болохыг энд дурдлаа. Тиймээс байвал зохих түвшиндээ байж нэгэн хэвд байх төлөвийг баримтлах нь зүйтэй ажээ.

Сургаал үгсийг эмсийн хүрээлэнд айлдах санваартны талаар, эсвэл гэр бүлээ тэжээхийн оронд хар тамхичдад мөнгө тарааж буй өглөгч өгөөмөр нэгэны талаар та юу гэхсэн бол? Нэгэн тусч хүн алуурчинд чинжаал зээлдүүлжээ гэвэл танд ямар бодол төрөх вэ? Эхнэр охидыг хүчирхийлэхийг завдаж буй зандалчдыг адислах номхон, хүлцэнгүй нэгний талаар та юу гэж хэлэх вэ? Хэрээс хэтэрсэн ийм хүлцэнгүй чанарын талаар та юу гэж бодном?

Уянгат яруу найраг, шүлгийн мөрүүдэд ч нүгэл хилэнц нуугдаж болдгийг эрхэм уншигч та санагтун. Муу санаатанд олон сайн чанар, сайн санаатанд олон муу чанар бий...

Бидний зан төрхийн Сангивиник, Холерник, Плегматик, Мелан Холиг зэрэг сэтгэл зүйн түвшин төрх бүрийг тодорхой төрлийн БИ-үүд тэжээж байдаг. Хэрэвээ бид өөрийгөө ажиглан тандаж үргэлж няхуур нямбай байж гэмээ нь тэдгээр БИ-үүдийг төвөггүй олж илрүүлж чаддаг болно. Дотооддоо өөрийгөө харж илрүүлэх мэдрэхүйг тасралтгүй хөгжүүлснээр ухамсарыг маань дөнгөлөн хорьж буй тэрхүү аймшигт тамын биетүүдийг олж харах боломж бүрдэнэ. Хэрэв хүн эдгээр тамын биетүүдийг устгахгүй бол сэтгэлийн гүн мухарт буй хар элгийн хорон санаат дотоод-хүмүүсийг орогнуулж, тэдний хорлолд дотроосоо идэгдэн ялзарч буй хүний оронцог хэвээрээ үлдэх болно.

ХАМГИЙН АЙМШИГТАЙ ХҮН ЭНЭХҮҮ ӨМХРӨЛ ЯЛЗАРЛАА ОЛЖ ХАРДАГГҮЙ. ТЭРЭЭР ӨӨРИЙГӨӨ ҮЗЭСГЭЛЭН ГОО, ЗӨВ ШУДРАГА ХЭМЭЭН ИТГЭЖ, ТЭРЧ БАЙТУГАЙ –ХҮМҮҮС АЧИЙГ МИНЬ УМАРТДАГ, НАМАЙГ ОЙЛГОДОГГҮЙ, ТУСЫГ МИНЬ УСААР ХАРИУЛСАН- ГЭХ ЗЭРГЭЭР ГОМДОЛ ТООЧИН, ГОНГИНОН СУУДАГ.

Сайн санаа тээж явснаар ариусалд хүрэх боломжтой гэж олон хүн боддог. Гэвч бид дотооддоо тээж яваа “БИ”-үүдээ устгахын төлөө өөр дээрээ эрчимтэй ажиллахггүй л бол тэдгээр “БИ”-үүд мөргөл шүтлэг, сайн сайхан зан байдлын маань ард оршсоор байх нь тодорхой юм. Бид өөрсдийгөө гэгээнтний нөмрөгөөр дүрээ халхалсан чөтгөр, хонины арьс нөмөрсөн чоно, ноёнтны хувцас өмссөн зэрлэгүүд, “Ариун өглөгч” хүний дүрийн ард нуугдсан дарангуйлагч гэдгээ ухаарах цаг хэдийнэ болжээ.

Энэ бүгдийн эцэст БУРХАН-ТЭНГЭР хэмээх сэтгэлээс үүдэх нэгэн төрөл БИ-гийн сургаал биш гэдгийг анхаарч болгооно бизээ.  

Ашигласан эх сурвалж:

Самаэл Аун Веор “Хувьсгалч сэтгэл зүй”

             “Зам мөр ба зөв амьдрал”

Гностик Антропологийн хувийн эх сурвалжууд.

04.11.14

БУРИАДЫН УГИЙН БИЧИГ НУУЦ ТОВЧООТОЙ ХЭРХЭН ХОЛБОГДОХЫГ ҮЗҮҮЛСЭН ХҮСНЭГТ.

04.09.14

To Van

To Van and Mongolian culture, religion problem

By L. Daramsenge

To Van Society Scientific Consul member

For every nation culture development is very important problem. Religion is the integral part of people’s culture system. In XVIII century To Van was lived in eastern region of Mongolian who contributed very much to country culture and religion development. He created many new elements for Mongolian’s culture as politician, social activist and culture economic organization. It became clear from his executed work for eight danger saving great humanistic Jigvajidjab God’s sculpture at open area at Ikh Burkhan Mountian. To Van has a conception religion center must be uncentralized and near to herdsman in country region because religion travels to Tibet, China Utai take many time and much money fo religions to people therefore he decided build God’s sculpture and other religion for people, of own province.

There were many uneducated monks in his province and he instructed 1000 monks post decrease to 100 monks instead that he organized school for 300 pupils. It was big education reform in Mongolia of such period. Mongols love Janraiseg God very much as big saver from illness, snow fall, war, poverty, other plagues. When To Van build this sculpture complex realized and then start lovely period of renewing without snow, hot dry weather conditions and without any illness. Later during long period of time this complex creature reted and destroyed from time flow and repair forget.

After 1930 Janraisig complex was destroyed and it is stones replaced for car store tasks and for other goals, soon there were wars of 1939 and 1945. To Van was clever and principal real man also was love hard working, cultural, religion Mongols and did not love any lazy and untalented persons and thielves or cynic entrust persons about what people momeries from generation to generation transferred to our days.

To Van had much attention to animal breeding activity, handcraft development, culture field efforts, production activity alson he complied music, theatre and religion connected with hard and truth work, discipline of intellect and body also his, order of high level organization and management was very high and well. He understood this and transferred to next generation to main creaute or teachings as:

1.      Animal breeding technology describe book, it became world mean valuable proposal still actual in temporary Mongolia just now. Contrary if compare few thousand years agricultural experienced China has not any old teching of book on this field. So in history of Mongolia here is not any book or proposals before To Van still.

2.      Jigvajidjab Janraisig great God’s sculpture complex was build firstly by natural local material use and at open are of Ikh Burkhant Mountian by efforts of local masters. It helps to religion ceremonial provide to country people needs. To Van’s contribution to local culture and religion development was really great he was talented social, culture arrangement maker with much managing potentials about this demonstrated and proofed his life and work results also late generation’s study must understand better. Now for To Van’s study development there was initiated To Van Society in 1999, in near future it also will support researchers work in this field.

To Van’s teaching helps to Mongolian’s development in history and also in future. Cultural and human being development were as millstone of To Van’s thought and traditional Mongolian Kings conception. In near future we must essays, books and articles on To Van study. To Van Society will help to any research of To Van teaching.  

НЭН ЭРТ ҮЕИЙН ДОРНОД МОНГОЛЫН ЕРТӨНЦ

Хүн төрөлхтөний үүсэл гарвал, оршин тогтнож бий болсон уугуул нутаг чухам хаана байдаг бол? ...гэж зарим хүмүүс өөр хоорондоо асуудаг байх. Энэ асуултанд дийлэнхи хүмүүсийн хариулт Африк тивээс хүн анх үүссэн гэдэг. Харин Ази тив дээрхи хүмүүс хаанаас үүсэв гэвэл... Ази тив рүү эрт тэртээх үеийн эртний хүн, хэрэн бидрэх (нүүдлийн) үедээ тус тив рүү түүхийн шат болгонд их газар луу алхам алхамаар ахиулан давшиж байсан гэж үзвэл зохино. Улмаар Монгол газрын нэн эртний дээд өвөг хэн байв? гэх асуух асуултанд Хуучин Чулуун зэвсгийн 700,000-12,000 жилийн үеийг хамруулж улмаар чулуун зэвсгийг үйлдэгчид мөн гэж үздэг. Харамсалтай нь тухайн үеийн  эртний хүний антропологийн олдвор хараахан олдоогүй байна.

Монголын чулуун зэвсгийн үеийг:
1. Хуучин чулуун зэвсгийн үе (700,000-12,000 жилийн өмнө)
2. Дунд чулуун зэвсгийн үе (12,000-8,000 жилийн өмнө)
3. Шинэ чулуун зэвсгийн үе (8,000-4,000 жилийн өмнө) хэмээн ангилдаг.

Харин дээрхи сэдвийн хүрээнд Монгол газарт олдсон эртний хүний олдворууд хамгийн эртдээ гэхэд ойролцоогоор 5000 жилийн үед холбогдох олдворууд юм. Чингэхлээр тус үеийг ШУ-ны ерөнхий нэр томьёогоор нь нэрлэвэл “Шинэ чулуун зэвсгийн эрин үе” буюу “Неолитийн үе” хэмээдэг (Нео-Шинэ, Лит-чулуу).

Монгол орны нутагт хадгалагдан үлдсэн нэн эртний түүхийн дурсгалыг шинжлэх ухааны үүднээс судлах сонирхол XIX-XX зууны зааг үеэс эхэлсэн хэмээн үзэж болох бөгөөд учир нь энэ үед Баруун Европын эртний чулуун зэвсгийн үеийн түүхэн хөгжлийн үндсэн зүй тогтлыг тогтоосноос гадна, Төв Азийн хөрш бүс нутаг Сибирээс хуучин чулуун зэвсгийн олон арван бууц суурингуудыг илрүүлсэн явдалтай шууд холбоотой ажээ. Газар нутгийн хувьд хил залгаа Оросын судлаачид Монголын чулуун зэвсгийн үеийн дурсгалыг анхлан судалж эхэлсэн бөгөөд тухайлбал 1894 онд И.И. Стрембицкий Монголын зүүн хойд бүс нутгаас томоохон дурсгалт газрыг илрүүлэн олон тооны хуучин чулуун зэвсгийн цуглуулга хийсэн нь одоо Чита мужийн Орон нутгийг судлах музейн сан хөмрөгт хадгалагдаж байна. Дээрх олдворууд нь судлаачдын сонирхолыг ихээхэн татсан учраас Монголын чулуун зэвсгийн үеийн бууц суурингуудыг илрүүлэн олж, судлах ажлыг одоогийн ОХУ-ын Хиагт (Троицкосавск) хотноо байрлаж байсан Оросын Эзэн хааны Газар зүйн нийгэмлэгийн Амар мөрний орчмын салбарынхан хийж эхэлсэн байна.

XX зууны дунд үе гэхэд Монгол орны ихэнх аймгийн нутгаас неолитын үеийн дурсгал бүхий суурин газруудыг илрүүлсэн ба ялангуяа говийн бүс нутгаас арвин баялаг эх хэрэглэгдэхүүн бүхий олон арван суурин газруудыг судалгааны хүрээнд оруулсаны томоохон нь Р.Ч. Эндрюсийн удирдсан Төв Азийг судлах экспедицийн нээсэн Баянзагийн суурин байжээ. Археологич Н. Сэр-Оджав уг дурсгалт газрын тухай нийтлүүлсэн бөгөөд энэ бүс нутгийн неолитын үеийн эдлэлийг тэрээр Өвөр Монголын хойд хэсгийн олдворуудтай  харьцуулан, тэдгээр нь хоорондоо  хэлхээ холбоотой нэгэн соёл байж болох юм гэсэн дүгнэлт хийжээ. Эл бүгдийг дурдвал Монгол орны Шинэ чулуун зэвсгийн баялаг дурсгалууд арав байтугай үлэмж хэмжээны мэдээлэл болох бизээ.

Монгол нутгаас олдсон чулуун зэвсгийн олдвор бүхий суурин газруудын хамгийн зүүн захынх нь 1949 онд нээсэн Халх голын дагуух дурсгалт газрууд байсан бөгөөд энэ тухайд археологич Ц. Доржсүрэн “Халхын голоос олдсон  олдворууд нь анхлан харахад мезолитын ч юмуу бүр дээд палеолитын үеийнх мэт санагдана” хэмээсэн байдаг. Гэвч олдворуудын гол цөм нь неолитын үеийнх байсан бөгөөд тэдгээртэй цуг шавар ваар савны хэлтэрхийнүүд үлэмж хэмжээгээр олдсоноос үзвэл уг суурин газар неолитын үед холбогдох нь тодорхой  байжээ. Шинэ чулуун зэвсгийн үеийн түүхэн дурсгалууд тэдгээрийн дурсгалуудын хэд хэдэн баримтаас дурдвал:

Халх Гол сумын нутагт олдсон Тамсагбулаг, Хэрлэнгийн эрэг дээрхи болон Булган сумын нутаг дахь Норовлингийн соёлуудаар жишээ татаж болох юм. Эдгээр түүхэн дурсгалууд нь Монгол улсын түүхэнд төдийгүй Төв Азийн чулуун зэвсгийн судлалд чухал ач холбогдолтой зүйл болж байна.

Дорнод Монголын эртний ертөнц буюу 7000-5000 жилийн өмнөх үеэс тусдаа бие даасан орон нутгийн хэв шинжтэй эгэл хийцийн зээтүүгээр ажиллан, газар тариалан эрхэлж байсан талаархи баримт болохуйц чулуун багажууд олдсон байдаг. Түүнчлэн зэрлэг адгуус гаршуулж тэдгээрийн үр шимийг хүртэж байсан болох гэрийн тэжээмэл амьтны үлэмж хэмжээны яс, түүвэр олдворууд бууц суурингуудаас олдож байгаа нь сонирхолтой баримт болдог ажээ. Жишээ нь Тамсагбулагийн сууринд ёслолын байдалтай далд оршуулж хадгалсан үхрийн яс бүрнээрээ сууцны гадна нэг дор бөөн байв.

Дорнод Монголд үүссэн эртний хүний ул мөр нь магадгүй тухайн үеийн цаг агаарын таатай нөхцөлтэй салшгүй холбоотой ажээ. Ойролцоогоор 7000-5000 жилийн үед цаг агаарын дундаж хэм үлэмж дулаан байсан бөгөөд элбэг баян хээр тал нутагт малыг гаршуулах таатай нөхцөл хэдийнэ бүрдсэн аж.   
03.31.14

ТАМСАГ БУЛАГИЙН ШИНЭ ЧУЛУУН ЗЭВСГИЙН ҮЕИЙН БУУЦ

Хуучин Тамсагбулаг сумын төвөөс зүүн урагш 7 км газарт 10-13 метр ёроолоос ундарсан хүйтэн тунгалаг устай булаг бий. Булгийн эргийн эхний баруун тийш 2 км орчим үргэлжилсэн ганга гуу бүхий дэнжид неолитийн үеийн олдворууд элбэг олдохоос гадна дэнжийн ханаар ялзмаг хар хөрст соёлт давхрага ил харагдах нь эртний сууцны хана туурганы ул мөр буйг гэрчилнэ. Эндээс тэгш өнцөгт хэлбэртэй 42,2 ам метр талбайтай бараг бүтэн сууц олдсон байна. Эндээс чулуун хусуур, зуулга ир, шовх үлдэц, цоолжуур, сумны зэв, бугийн шүдээр хийсэн зүүлт үэрэг багаж зэвсэг, гоёл чимэглэлийн зүйлс олдсоноос гадна бүрэн малталт дуусах явцад ханан доор давчиг нүхэнд суугаа байдлаар нь баруун зүг хандуулан оршуулсан хүн бүхий булш олджээ. Булшнаас дандаа нүхтэй нимгэн дугариг таван зүүлт 200 орчим, бугын соёоны уган тталыг нүхлэн хийсэн хоолойн зүүлт 20 гаруй ширхэг, малын чөмөг яс, 2 ширхэг нарийн хурц үзүүртэй ясан шөвөг, зүүний хамт олдсон нь нэн сонирхолтой. Мөн толгойн тус газар 20 см урт, 2,5 см өргөн ясан хутга хоёрыг тавьсан байжээ. 
03.31.14

НОРОВЛИНГИЙН НЕОЛИТИЙН ҮЕИЙН БУЛШ

Чойбалсан хотоос баруун тийш 72 км газарт Булган сумын нутаг Норовлин уулын нэгэн гангнаас усанд идэгдэн илэрсэн неолитийн үеийн булшийг геологийн ангийн нэгэн жолооч анх үзэж мэдээлсний дагуу 1967 онд Археологичид очиж очиж судалгаа хийжээ. Уг булш газрын хөрсөн дээр ил гарсан байсан бөгөөд ямар нэгэн байгууламжгүй 1,6 метрийн гүнд 75х70 см хэмжээны зайнд нүх ухаж дотор нь хүний шарилыг ихэд атийлган суулгаж, улаан зосоор битүү хучиж оршуулсан байв. Булшнаас 1,5-2 мм голчтой 3000 орчим зузаан цагаан сувс, бугын араа шүдээр хийсэн хэд хэдэн зүүлт, тарваганы соёо болон хясаагаар хийсэн зүүлтнүүд зэрэг гоёлын зүйлсээс гадна 1-1,5 мм зузаан 15 см хүртэл урт хүрэн өнгийн цахиурлаг чулуугаар хийсэн золтос хусуур, хутга, говийн үлдэц, ялтас, залтас зэрэг неолитийн үеийн чулуун зэвсгүүд олдсон байна. Тус дурсгалаас олдсон гайхамшигтай олдвор бол чулууг зууван хэлвэртэй засаж янзалсан Чулуун онго байжээ.

03.31.14

Баруун Өлзийтийн Неолитийн суурин буюу “Хэрлэнгийн суурин”

Чойбалсан хотоос зүүн тийш 17 км зайд Хэрлэн голын урд биед орших Баруун Өлзийт хэмээх газарт Монгол-Зөвлөлтийн эрдэмтэд хоёр суурин бууц буйг илрүүлэн судалжээ. Эхний суурин нь Баруун Өлзийт рүү шахаж тогтсон өндөр дэнж дээрээс олдсон. Эндээс 60 орчим үлдэц, олон тооны хусуур, хутган ялтас, хянгар, ойл, хусуур /хаш/зэрэг шинэ чулуун зэвсгийн олдворууд гарч ирсэн байна. Хоёр дахьь суурин нь эхнийхээсээ нэг км орчим зайтай оршино. Тэндэх 30-40 м Х 300-400 метр талбайгаас олон тооны чулуун зэвсэг олдсоны дотор үлдцүүд, хутган ялтас, ялтсан залтсаар хийсэн зэвсгүүд, хусуур, баргил ялтсаар хийсэн хянгар, ирэлсэн ялтсан зуулга ир, түүнчлэн үр тариа цайруулдаг самбар зэрэг чулуун эдлэл олдсон байна.

Мөн Антропологийн судалгааны томоохон баримт олдсон бөгөөд хажуугаар нь атийлган хэвтүүлж нүүрийг нь баруун тийш хандуулан давчиг нүхэнд (Нүхэн оршуулга) оршуулсан цогцос бүхий булш олджээ. 

03.31.14

БӨӨГИЙН ЗАН ҮЙЛ ШАШИН МӨРГӨЛ БОЛСОН ТҮҮХ

“Оюунлаг оршихуй” цуврал уулзалт №5-ын тэмдэглэл

МУИС-ийн Нийгэм соёлын антропологийн тэнхимийн эрхлэгч, Доктор, Профессор Д.Бум-Очир Кэмбрижийн Их сургуульд 2 сарын хугацаатай судалгааны ажлаар ирсэнтэй нь холбогдуулан “Оюунлаг оршихуй” цуврал уулзалтын тав дахь дугаарын зочноороо урилаа.

Уулзалтын сэдвийн хувьд “Бөө” гэдэг зүйл шашин мөн үү үгүй юу? хэмээх ерөнхий асуултанд хариулт өгөх зорилготой боловч мөн биш гэдэг дээр тодорхой хариулт өгөхөөс урьтаж бөөгийн зан үйлийн талаар судалгаа хэрхэн явагдсан тухай илүү тодорхой ярилцах сонирхолтой байгаагаа уулзалтын зочин маань дурьдаж яриагаа эхлүүлсэв.

Манай улсын бөө судлалын байдлыг олон улсын түвшинтэй харьцуулбал нилээн дээгүүрт ордог ч энэ нь бөөгийн зан үйлийн судалгаа хангалттай гэсэн үг биш аж. 

Бөөг судлахын тулд хоёр ойлголтыг ялгаж салган ойлгох нь маш чухал байдаг гэв. Үүнд:

Бөө мөргөл

Бөөгийн шашин

Бөө мөргөл

1800 оны дунд үеэс “бөө мөргөл” гэдэг нэр томъёо анх гарч ирсэн гэж үздэг. Үүнээс өмнө Монголчууд Монголын Нууц Товчоонд дурьдагдсанаар “мөргөл” гэдэг үгийг ашиглаж байжээ. Тэгвэл “бөө” гэдэг нь хувь хүний зан үйл гэсэн үг бөгөөд энэ нь нэгдэж байгуулсан бус тус тусдаа зан үйл явуулдаг, хувь хүмүүсийн үйл хэрэг. Бүх бөөд тохирсон нэгдсэн дүрэм гэж байдаггүй харин бөөгийн нэгдсэн шүтээн гэж байдаг тэр нь мөнх хөх тэнгэрюм. Нэгдсэн дүрэм байхгүй гэдэг нь хүний ертөнц дээр баримтладаг шиг дүрэм бөөд байдаггүй буюу бөө ямар нэгэн зөрчил гаргавал ял, шийтгэл оноох шалгуургүй гэсэн үг юм. Бөө чухам өөрийн хэлж буй тэрхүү тэнгэртэй харьцаж, тухайн онгодоо буулгаж буйг батлан тогтоох батлах аргагүй. 20-р зууны дунд үеэс өмнө зөвхөн “бөө” гэдэг үг л байсан болохоос бөөгийн шашин гэдэг үг байгаагүй.

Судлаач, эрдэмтэн Кольнер Колимзын зохиолд “Буддын шашин Монголд дэлгэрч лам нар гарч ирэх тэр үеэд тэднийг эсэргүүцэгчид гарч ирсэн. Тэдгээр эсэргүүцэгчид ард түмний дунд ганц нэгээрээ үйл ажиллагаа явуулдаг удган, улаач, бариач зэрэг хувь хүмүүс байсан” гэж дурьдсан байдаг. Эдгээр хувь хүмүүс нь бөө нар байсан бөгөөд буддын шашинтны хувьд тэднийг эсэргүүцэгч хэсэг бүлэг хүмүүс болж харагдаж байгаа юм. Үүнийг бөөгийн шашин анх удаа нэгдэж нэг институци болсон хэмээн Кольнер Колимз бичсэн байдаг.

Ингээд анх удаа бөөтэй холбоотой ном зохиол, судлагдахуунуудыг нэгтгэж “бөө мөргөл” гэдэг ухагдахуун гаргаж иржээ.

Монголын бөө мөргөлийн хамгийн анхны судалгаа зохиолыг бичсэн гэгддэг Дорж Ванзаров гуайн 1846 оны “Монголчуудын бөө мөргөл ба харын шүтлэг”зохиолдоо бөө мөргөлийг “хараа шажин” хэмээн дурьдсан байдаг ба энэ нь буддын шашинтнуудын зүгээс өгсөн шарын шашины эсрэг үзэлтэй “харын шашин” гэсэн утгатай үг юм. Энэ нэр томьёо 19-р зууны дунд үед гарч ирсэн ба 20 р зууны үеэс судлаачид “бөө мөргөл” хэмээх нэр томьёог анх судалж эхэлсэн гэж үздэг аж.

Энэхүү нэр томьёог судлах ажилд Дорж Ванзаров гуайгаас гадна Б.Рэнчин, Ц.Дамдинсүрэн, Ч.Далай зэрэг манай нэрт эрдэмтэд тодорхой хувь нэмэр оруулсан юм. Жишээлбэл: Дамдинсүрэн гуай 1957 онд “Монголын уран зохиолын тойм” хоёрдугаар боть бүтээлээ хэвлүүлсэн байдаг. Уг бүтээлдээ “Монголын бөөгийн мөргөлийн яруу найраг” хэмээх 5 хуудас бичмэл хэсэгт “бөө мөргөл” гэсэн нэр томъёо оруулсан байдаг. Мөн Ч.Далай гуай 1959 онд гаргасан “Монголын бөө мөргөлийн товч түүх” хэмээх бүтээлдээ “бөө мөргөл” гэж нэр томъёог хэрэглэжээ.

Одоогоор эдгээр бүтээлүүдээс өөр “бөө мөргөл” хэмээх нэр томъёог дурьдсан бүтээл, бодьтой түүхэнд тэмдэглэгдсэн эх сурвалжууд байдаггүй.

“Бөө мөргөл” гэдэг нэр томъёо нь бөө нараас гаралтай биш харин бөөг судладаг судлаачид судалгаандаа хэрэглэж байсан буддын шашнаас гаралтай үг юм.

Бөөгийн Шашин

20 р зууны 2 р хагасаас “бөө мөргөл” гэдэг нэр томъёог судлах судалгааны ажилд өөр чиглэл гарч ирсэн. Түүхч судлаач О.Пүрэв гуай бөө мөргөлийн судалгаа, шинжилгээний ажилд маш чухал судалгаа, баримт үлдээсэн хүмүүсийн нэг юм. Түүний нэг чухал бүтээл бол “Монгол бөөгийн шашин” хэмээх ном.

О.Пүрэв гуай уг бүтээлээ тохиолдлоор “Монгол бөөгийн шашин” гэж нэрлээгүй агаад тэрбээр бөө бол шашин гэж үздэг байсан. Түүгээрч барахгүй “энэ дэлхийн хамгийн агуу шашин бол бөөгийн шашин” хэмээжээ. Энэ үеэс “бөөгийн шашин” гэдэг нэр томъёо гарч ирсэн ба өнөөгийн үеийн бөө нар, бөө судлаачид уг нэр томъёог авч судлаж эхлээд байгаа юм.

Өнөө үед бөөгийн шашин эмх замбараагүй, утгаа алдаж байгаа нь нууц биш. Биедээ онгод тэнгэр дуудаж юм оруулдаг, үзэж хардаг хүн бүхнийг өнөөдөр бөө гэж нэрлээд байгаа. Үүний учир шалтгаан нь өнөөдөр бөөгийн шашин нэгдсэн зохион байгуулалтанд ороогүй, нэг институци болж чадаагүй байгаагаас болж байна. Шинжлэх ухааны үүднээс харахад өнөөдөр бөөгийн шашин хэмээж буй нь ердөө л бусдаас дорд харагдахгүйн тулд зохиож байгаа улс төрийн зорилго бүхий үзэгдэл. Өөрөөр хэлбэл бөөг шашин хэмээх нь өнөөдөр улс төржөн гаргаж ирсэн зохиомол зүйл. Дэлхийд зөвшөөрөгдсөн шашинд исламын шашин, буддын шашин, загалмайтны шашин, хинди зэрэг дэлхийн олон хүн шүтдэг шашнууд багтдаг. Эдгээр шашнууд тус бүрдээ өөр өөрсдийн судартай, өөрийн гэсэн нэгдсэн шүтээнтэй, сүм хийдтэй, албан ёсны лам хуваргатай, баримтладаг дүрэмтэй.

Эдгээр дэлхийн шашинуудыг хувьсалын онолчид бусад ард түмэнд байгаа шашны холбоотой соёлын элементүүдтэй харьцуулаад үзэхэд харьцангуй том харагдаж байсан. Иймээс хувьсалын онолчид эрэмбэ зэрэг тогтоож. Өөрөөр хэлбэл, хувьсалын онолын үүднээс хөгжиж чадсан дэлхийн шашнуудыг шашин хэмээн үзэж, хөгжиж чадаагүйг нь шашин биш бөө мөргөл гэж англисан. Ингээд шашин хэмээх нэр зүүсэн болгон хувьсалын онолчдын ач гавьяагаар нэр хүнтэй, илүү чухал болон хувирч, шашин гэсэн нэр томъёо зүүж чадаагүй нь чухал бус болж харагдах болсон. Ийм учраас манай эрдэмтэд “бөө мөргөл” хэмээх нэр томъёог “бөөгийн шашин” болгон хувиргах боллоо. Гэхдээ өдгөө бөөгийн шашин тодорхой хэмжээгээр институц болж байгааг дурьдах нь зүйтэй.

____________________________________________________________________

АСУУЛТ ХАРИУЛТ 

Асуулт-1: Өнөөдөр альваа шашин, шашны үзэгдлүүд шинжлэх ухаанч бус, шинжлэх ухааны үндэслэлгүй байна. Энэ нь хүмүүсийн амьдралд их том зөрчлүүдийг үүсгээд байгаа гэж боддог. Үүнд ямар нэгэн шинжлэх ухааны үндэслэл байх уу?

Хариулт-1: Үүнд шинжлэх ухааны үндэслэл байхгүй. Учир нь шинжлэх ухаантай авцалдахгүй маш олон зүйл гарч ирдэг. Гол шалтгаан нь юу вэ? гэхээр шинжлэх ухаан бол өөрийн ажилладаг механизмтэй, судалгааны арга зүйтэй харин бөөгийн шашинг ойлгодог механизм, хэмжүүр нь өөр байдаг. Жишээлбэл: Бөөгийн шашин хий юм, онгод орох үзэгдэлийг бодит зүйл гэж үздэг. Харин шинжлэх ухаан үүнд мэдэхгүй гэж хариулдаг. Хий юмс үзэгдэх, сүнс зэрэг ойлголтыг ихэнхи шашин байгаа бодит зүйл гэж үздэг бол шинжлэх ухаан үүнийг байхгүй гэж үгүйсгэдэггүй ч одоогоор мэдэхгүй байгаа гэж тайлбарладаг.

Асуулт-1.1:Тэгэхлээр агуу их шинжлэх ухаан бөөгийн шашины өмнө өвдөг сөхөрч байна гэсэн үг үү? Шинжлэх ухаан бүгдийг мэддэг, бүгдийг тайлбарладаг биз дээ?

Хариулт-1.1: Өвдөг сөхрөх биш. Одоогоор мэдэхгүй байгаа юм. Шинжлэх ухааныг бид өөрсдөө агуу гэж боддог болохоос шинжлэх ухаан өөрийгөө хэзээ ч би агуу гэж хэлээгүй, зарлаагүй. Сүүлийн 300 жил хүн төрлөхтөнд бий болсон хамгийн том зүйл бол хүмүүсийн шашинд итгэдэг байсан итгэл шинжлэх ухаанд итгэдэг болсон явдал юм. Шинжлэх ухаанд маш олон мэдэхгүй зүйл байдаг. Гэхдээ шинжлэх ухаан хэзээ ч ухардаггүй, юмсын учир шалтгааныг олох арга замаа хайж байдаг, цаашид хайсаар ч байх болно.

Асуулт-1.2: Гадныхан бидний Монгол үндэстэнг өөрийн уугуул шашингүй хэмээн үздэг. Ялангуяа барууныхан. Гэтэл бидний уугуул шашин бол бөөгийн шашин. Өнөөдөр Монголд 25,000 орчим бөө, 5000 гаруй лам байдаг гэсэн тоо судалгаа бий. Өөрөөр хэлбэл, бөөгийн шашин сүүлийн үед Монголд хүчтэй дэлгэрч байна. Энэ нь нийгэмд эмх цэгцгүй байдлыг авчирч байна. Энэ тал дээр Монголын төр ямар бодлого баримтлах ёстой вэ? Та энэ тал дээр төр засгийнханд ямар нэгэн зөвлөлгөө өгөх үү?

Хариулт-1.2: Энэ асуудал өнөөгийн нийгэмд тулгарч байгаа асуудал мөн. Миний бодлоор энэ тал дээр манай төр засгийнхан ямар бодлого баримтлахаа бүрэн шийдэж чадаагүй байгаа байх гэж бодож байна. Үүнийг шийдэхэд тийм ч амар зүйл биш. Өөрөөр хэлбэл бид юун дээр ямар бодлого баримтлахаа мэдэхгүй байна, объектоо бүрэн таньж чадаагүй байна гэсэн үг юм. Ийм нөхцөл байдалд зөв бодлого боловсруулна гэдэг тийм амар зүйл биш л дээ. Гэхдээ “төр төмөр нүүртэй” гэдэг үг байдаг. Төр өөрөө шийдвэр гаргаад энэ асуудлыг шийдэж болно. Гагцхүү мэргэжлийн судлаачидтай зөвлөх хэрэгтэй.

Хэрвээ би мэддэг, зөвлөлгөө өгдөгсөн бол бөө нарын энэ нийгэмд гай болоод байгаа архи уудаг, мөнгө авдаг хоёрыг л болиулахыг нэн тэргүүнд зөвлөнө. Аливаа шашин хүн төрлөхтөнд нэмэр болох гэж л байгаа бол хэзээ ч тариф тогтоох ёсгүй. Мөнгө хураадаг энэ зүйл анх гандан тэгчилэн хийдээс үүсэлтэй. Өнөөгийн бурхан шашны тэргүүлэгч нар гандан хийдийг аварч үлдэхийн тулд санхүүжилд олох зорилгоор тариф тогтоож эхэлсэн байдаг. Энэ нь нийгэмд буруу үлгэр дуурайлал авчирсан гэж би боддог.

Асуулт-2: Манай улсад буддын шашин ч бай бөөгийн шашин ч бай хамаагүй хүмүүст шашны сургалт явуулах ёстой гэж би боддог. Ялангуяа хүүхдүүдэд шашныг дэлгэрүүлж заах тал дээр манай улс маш дутагдалтай байдаг. Өөрөөр хэлбэл шашинаар дамжуулж хүүхдийг зөв хүмүүжүүлэх сургалтын ажлыг бид хийх ёстой гэж боддог. Энэ тал дээр таны бодол юу вэ?

Хариулт-2: Шашины сургалтын асуудал дээр дунд сургуулийн сургалтын хөтөлбөрт оруулах ёстой, ёсгүй гэсэн асуудлууд зөндөө гарч ирдэг л дээ. Миний хувьд янз бүрийн шашны сургалтын загвар, төлөвлөгөөнүүдтэй танилцаж, харж байсан. Нөгөө талаар энэ асуудлыг эсэргүүцдэг талууд байдаг. Тэд нарын ч бас буруу биш юм. Ялангуяа энэ бөөгийн шашин, бөө нарын нэр хүнд алдагдаж байгаа өнөө үед шашны асуудлыг сургалтын хөтөлбөртэй хольж хутгах нь дэмий гэж үздэг маш олон хүн байдаг.

Бөө нар нэр хүндээ алдахад бид нар, тэр дундаа бөө нар өөрсдөө буруутай. Өнөөдөр магадгүй маш олон хүн бөө нараас хол байхыг хүсч байгаа энэ үед бид нар хүүхдүүддээ шашины хичээл заана гэдэг маш төвөгтэй асуудал болон хувирч байгаа юм. Дээрээс нь шашны холбогдолтой хичээлүүдийг хүүхдүүд сонирхох эсэх асуудал бас чухал. Гэхдээ таны хэлж байгаа ерөнхий агуулгатай би санал нэг байна. Бид зөвхөн шашин гэлтгүй Монголын түүх соёлын үнэт зүйлсийг хүүхдүүдэд илүү сайн ойлгуулах талаас нь зааж сургах шаардлага манай нийгэмд байгаа гэдэг дээр би таньтай санал нэг байна.

Асуулт-3: Миний бодлоор энэ бөө гэдэг чинь зөвхөн манай улсад биш аль эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн зүйл. Тийм учраас одоо үүнийг заавал нэг институцэд оруулах ч юм уу, ямар нэгэн хэлбэр журамд оруулаад байх шаардлага байгаа юм уу?

Хариулт-3: Тийм шаардлага ерөөсөө байхгүй. Би хэрэгтэй эсвэл хэрэггүй гэж хэлэх ёстой хүн биш л дээ. Гэхдээ миний харж байгаагаар магадгүй ямар нэгэн институцийн хэлбэрт оруулахгүй байх нь өөрт нь хэрэгтэй юм шиг байгаа юм. Зөвхөн манай улсад ч биш өөр дэлхийн маш олон оронд шашин, түүнтэй ижил төстэй маш олон соёлын элементүүд олон мянган жилийн өмнөөс үүсээд хөгжөөд ирсэн байдаг. Тэд хэзээ ч бид нар шашин байх ёстой, бид нар шашин мөн биш гэж маргаан үүсгэж байгаагүй. Үүнийг таны хэлснээр ямар нэгэн хайрцганд оруулж нэрийг нь солих ч юм уу өөрчиллөө гэхэд тэд энэ шашинаа шүтэхгүй орхино гэж байхгүй.

Асуулт-3.1: Миний ингэж асуулт тавьсан нь ямар учиртай вэ? гэхээр та хэлэхдээ аливаа нэгэн шашин хөгжихийн тулд ямар нэгэн институцийн хэлбэрт орох ёстой гэж хэлсэн учраас уг асуултыг тавьсан юм.

Асуулт-3.2: Миний хэлээд буй санаа бол өнөөдөр бөө гэдэг зүйл ямар эмх цэгцгүй замаа алдаад байгаа. Үүнийг тодорхой хэмжээгээр эмх цэгцэнд оруулья гэвэл институцэд оруулах шаардлагатай болж байгаа юм. Институц байхгүй байгаа учраас бөө нар дур дураараа авирлаж, хүнд ямар нэгэн байдлаар гаж буруу сөрөг үйлдэл хийж байгаа юм. Үүнийг зогсоох үүднээс ямар нэгэн тодорхой институцид оруулах юм бол асуудлыг арай амар хялбараар шийдэж болно. Оруулахгүй бол үүнийг шийдэж цэгцлэхэд төвөгтэй гэдэг талаас нь хэлээд байгаа юмаа. Гэхдээ шинжлэх ухааны үүднээс үүнийг заавал институцид оруулах ёстой эсвэл оруулах ёсгүй гэх хэлдэггүй. Шинжлэх ухаан болон судлаачид аливаа нэгэн асуудлыг судлаж үр дүнг нь тогтоохдоо зөвхөн боломжит хувилбаруудыг л гаргаж ирж санаагаа хэлдэг. Түүнээс бид тийм, ийм байх ёстой гэсэн байр сууринаас асуудалд ханддаггүй.

Асуулт-4: Бөөгийн шашинтай холбоотой нийгэмд олон гаж үзэгдэл гарч ирээд байна. Үүнийг төр засаг маань эмх цэгцэнд нь оруулах ёстой биз дээ? Эсвэл үүнийг энэ чигээр нь ингээд хаячих ёстой юм уу? гэдэг энэ талаас нь би сонирхон асуулт тавьж байна.

Хариулт-4: Төр энэ тал дээр агра хэмжээгээ авч байгаа юм байна лээ. Сүүлийн үед би энэ талаар зарим нэг хүмүүстэй санал бодлоо солилцож байгаа. Цөөхөн боловч зарим нэг тохиолдолд энд тэнд шатсан, түлэгдсэн, үхсэн эсвэл залилан хийсэн гээд энэ талаар цагдаагийн байгууллагад гомдол, мэдүүлэг өгдөг юм байна лээ. Цагдаагийн байгууллага ч өргөдөл гомдлыг хуулийн дагуу барагдуулах ажлыг хийж хариуцлага хүлээлгэсэн тохиолдол цөөнгүй хийсэн байдаг. Хэдий тийм боловч ихэнхи тохиолдолд цагдаагийн байгууллагад өргөдөл гаргадаггүй, гаргасан ч өргөдөлөө буцаагаад авчихдаг. Учир нь бид ямар нэгэн бөө дээр очоод юмаа үзүүлчээд энэ бөө надад худлаа хэлсэн гээд өргөдөл гаргаад хариуцлага хүлээлгэнэ гээд яваад байдаггүй. Харин ч үүнийг аль болох мартаад өнгөрөөхийг боддог тийм уламжлал, ёс суртахуун байгаад байгаа юм. Тиймээс энэ тал дээр төр засаг ямар нэгэн арга хэмжээ огт авахгүй байгаа гэж хэлж болохгүй юм.

Асуулт-5: Шинжлэх ухааны тайлбарлаж чадахгүй байгаа юмыг шашин гэж хэлээд байж болох уу? Ер нь шашин гэж яг ямар учиртай зүйл вэ? тодорхойлолт байдаг уу?

Хариулт-5: Энэ шашин гэдэг зүйлийг хэсэг бүлэг хүмүүс өмчилчихөөд байгаа хэрэг. Дэлхийн шашинууд гээд байгаа нөхдүүд энэ шашин ийм, ийм байх ёстой гээд өмчилчихөөд байгаа юм. Жишээлбэл: өөрийн гэсэн сүм хийд, лам, судартай гэх мэт хэд хэдэн зүйлс гаргаад түүнийгээ бусад шашинд тулгадаг. Өөрөөр хэлбэл танай шашин гээд байгаа зүйлд дээрх шалгуурууд байхгүй байна тиймээс энэ шашин биш, эсвэл мөн гэж нэрлээд байдаг. Энэ нь шашныг өмчилчихөөд байгаагийн нэг тод жишээ. Өнөөдөр дэлхийн шашнуудыг шүтдэг хэсэг хүмүүсийг гэгээлэг, соёлтой гэж үзээд бусад шашнуудыг шүтдэг хүмүүс гэгээлэг бус болж харагдуулаад байгаа учраас энэ шашин гэдэг нэрийг олж авах, шашин болохын төлөө тэмцээд байгаа гэж ойлгож болно. Яг үнэндээ бол бөөгийн онгод тэнгэр энэ зүйлд эмзэглээд байгаа юм биш, энэ нь зөвхөн бид нарт байгаа асуудал юм.

Асуулт-6: Харвардын Их сургууль төгсөөд одоо MIT- д багшлаж байгаа Б.Мандухай гэж тантай адил нийгэм соёлын антропологийн чиглэлээр судалгаа хийдэг манай мундаг том эрдэмтдийн нэг судлаач хүн байдаг. Та энэ хүнтэй хамтарч судалгаа хийж, холбоотой ажилладаг уу?

Хариулт-6: Мандухай эгч бид хоёр одоохондоо хамтран судалгаа хийж байгаа зүйл байхгүй, магадгүй ирээдүйд болох байх. Харин бид хоёрын судласан хүн яах араггүй нэг юм. Мандухай эгчийн номны хавтас дээр буриадын Цэрэн зайрангийн зураг байгаа. Цэрэн зайрантай би анх 1995 онд уулзаж байсан. Миний бөөг тодорхой хэмжээгээр ойлгож эхэлсэн маш олон зүйлс энэ хүнтэй холбоотой. Мандухай эгчийн судалгаа үндсэндээ Цэрэн зайран болон буриадын бөө нарын тухай судалгаа юм. Мандухай эгч бид хоёрын судалгааны чиглэл ойролцоо учраас ямар нэгэн байдлаар тодорхой хэмжээгээр бид хоёр холбоотой гэх юм уу, ямар ч байсан холбоогүй хүмүүс биш.

Дэлхийн нэр хүндтэй их сургуульд багшлана гэдэг бол асар их тэвчээр, хөдөлмөр шаардсан ажил байдаг. Энэ ажлыг гадарладаг хүний хувьд би Мандухай эгчээр бахархаж явдаг. Монголын бөө мөргөлийн талаар судалгаа хийдэг гадаадын зарим нэг эрдэмтэд байдаг. Одоогийн байдлаар гадаадын томоохон их сургуулиуд дээр мэргэжлийн үүднээс монголын бөө мөргөлийн талаар судалгаа хийдэг Монгол эрдэмтэд гэвэл бараг Мандухай эгч бид хоёр л юм шиг байна. Өөр энэ талаар мэргэжлийн үүднээс судалгаа хийдэг Монгол судлаачид одоогоор байхгүй гэж хэлэхэд болох байх.

Дашрамд хэлэхэд бөөгийн шашинтай ойролцоо хий юмтай холбогддог энэ төрлийн үзэгдэл зөвхөн манай улсад биш дэлхийн бараг бүх улсад саа сайгүй маш олон байдаг.

Асуулт-6: Шаманик гэж яг юу гэсэн үг вэ?

Хариулт-6: Бөөгийн арга “засал” гэсэн үг. Бөөгийн арга засал дотороо маш олон янз байдаг. Жишээ нь: толгой тархи, бие организмыг барьдаг, эдгээдэг увьдастай гэх мэт. Буриад бөө нар энэ тал дээрээ нилээн алдартай. Буриадын бөө нар үндсэндээ хоёр янзын уг барьдаг.

Бариачын уг буюу чандмань эрх

Бөөгийн уг буюу чанар эрх

Зарим буриад бөө нар хоёуланг нь давхар барьсан байдаг.

Асуулт-7: Бөө нар өмсгөл өмсөж бөөлдөг. Заавал өмсгөл өмсөх ёстой байдаг уу? Өмсгөлийн ялгаа гэж байдаг уу? Бөө нар дотор бас янз янзын бөө байдаг. Жишээлбэл: дээд ангилалын бөө нар нь улс орны төлөө илүүтэй бөөлдөг жаахан доод зиндааны бөө нар аахар шаахар ойр зуурын юмыг засах маягтай бөөлдөг гэх мэт.

Хариулт-7: Бөөгийн хувцасыг дайнд орж буй баатарын хуяг, дуулгатай адилтгаж үздэг. Хэн их хуяг дуулга, хувцас сайтай нь дайнд амьд үлддэгийн адилаар бөө нарын хувцас нэг талаасаа хуяг дуулга болж өгдөг. Нөгөө талаасаа бөө нарын гэхээсээ илүү онгодуудынх нь хувцас байдаг.

Бөө нарт бас эрэмбэ гэж байдаг. Бөө дотороо хэдэн жил бөөлснөөс хамаарч эрэмбэлэгддэг. Түүнээс гадна оногдууд дотор бас эрэмбэ бий. Бөөд орж ирж байгаа онгодууд хаанаас ирж байгаа, ямар хүч чадалтайгаас хамаараад түүнд эрэмбэ гэж байдаг. Энэ эрэмбээсээ хамаараад хувцас, эдлэл хэрэгсэл нь ондоо байдаг. Бүр асар их хүчтэй онгод байдаг ба түүнд ямар нэгэн хувцас, эдлэл хэрэгсэл шаардлаггүй онгод нь шууд орж ирдэг тохиолдол хүртэл байдаг. Энэ нь тухайн онгод өөрийнхөө ид хавийг гайхуулж байгаа хэрэг юм.

Уулзалтын техникийн саадгүй байдлыг ханган аажллахын зэрэгцээ, онлайн дамжуулсан докторант Ц.Будхүү, гэрэл зургийн сурвалжлага хийсэн сэтгүүлч Ж.Хулан , уулазлтыг хамтран зохион байгуулсан Элчин Сайдын Яамны хамт олон болон хүрэлцэн ирж оролцсон нийт Монголчуудтай,Монголчуудтаа гүнээ талархая

Тэмдэглэл хөтлөсөн У.Ганзориг, Хянан тохиолдуулсан Д.Цэрэнбат

Уулзалт Зохион байгуулах Баг

Эх сурвалж: http://www.mongolians.co.uk/mon/1167

Griffon

03.14.2014

НОМЛОГЧИЙН ҮГС

...Нүд харснаараа ханасангүй, чих сонссоноороо дүүрсэнгүй.9 Юу байсан, тэр нь байх болно.Юу хийгдэж байсан, тэр мөн л хийгдэх болно.Иймээс наран доор шинэ юм юу ч алга.10 Хэн нэг нь ямар нэг юмыг"Үүнийг хараач, энэ шинэ зүйл байна" гэж магад.Тэр нь хэдийн биднээс өмнө байсан зүйл юм.11 Өнийн юмс дурсагдахгүй,хожим болох юмс ч ирэх үеийнхний санаанд үл үлдмой.12 Би болбоос Номлогч, Иерусалим дахь Израилийн хаан байсан. 13 Тэнгэрийн доор үйлдэгддэг бүхнийг мэргэн ухаанаар шинжлэн, судлахын тулд би өөрийн оюун ухааныг зориулав. Энэ нь Бурханаас хүний хөвгүүдийг шаналгах гэж өгсөн ёрын бэрх үүрэг байв. 14 Би наран доор хийгддэг бүхнийг үзсэн бөгөөд үзтэл энэ бүхэн нь хоосон бөгөөд салхины хойноос хөөцөлдөхтэй адил ажээ. 15 Муруй нь тэгширч чадахгүй, байхгүй юмыг ч тоолох аргагүй билээ. 16 "Иерусалимд надаас өмнө байсан бүх хүнээс ч илүү мэргэн ухааныг би арвижуулан нэмэгдүүлсэн бөгөөд өөрийн оюун бодлоороо үлэмж мэргэн ухаан хийгээд мэдлэгийг олж авав" гэж би өөртөө хэлэв. 17 Түүнчлэн би галзуу тэнэг мулгуу хийгээд мэргэн ухааныг танихад өөрийн оюун бодлыг зориулав. Энэ нь мөн л салхины хойноос хөөцөлдөхтэй адил ажээ. 18 Учир юу гэвэл, мэргэн ухаан их бөгөөс зовлон ихдэнэ, мэдлэг арвижих аваас шаналал нэмэгдэх буюу. 

Илүү ихийг ...https://www.facebook.com/notes/batchuka-bodonguud/номлогчийн-үгс-амьдралын-хоосон-чанар/559481377413276

03.05.14