Чулуун зэвсэг бүтээгч хүний онцлогыг Люс Лики нээлээ. Нээсэн дариудаа “Гарийн уртай хүн” Handy man хэмээн нэрлэсэн гэдэг.

Олдувайн чулуун зэвсэг ба  Australopithecus Habilis

Чулуун зэвсэг бүтээгч хүний онцлогыг Люс Лики нээлээ.  Нээсэн дариудаа “Гарийн уртай хүн” Handy man хэмээн  нэрлэсэн гэдэг. Australopithecus-ийн дараа гарч ирсэн шинэ зүйл болох бөгөөд түүнийг  Homo-гийн төрөлд оруулсан. Энэ нь анхны хүн бий болох төрөлд орж ирсэнээрээн онцлогтой. Тус төрөл зүйл  бол  эртний massiv – ны ба сармагчинтай өвгийн шинж  байдалаараа ижилхэн. Homo Rudolfensis болон Homo habilis-ийн тархины багтаамж зэрэгтэй харьцуулбал  орчин үеийн хүнийхээс бараг хагас бага хэмжээтэй байжээ. Бие бүтэцийн хувьд сармагчинтай их төсөөтэй зэргийг харгалзан үзсэн төдийгүй бараг л төст шинж чанараас өөрцгүй байж . Homo habilis –ийн олдвортой цуг олонтаа болхи чулуун зэвсэг олдсон байдаг ба үүнийг Дурдвал: Олдувайн хавцал , Танзани ба Туркана нуур , Кени гэх зэрэг газрууд юм. Homo habilis-ийн дараа өндөр нарийндуу Homo ergaster, гарч ирсэн бөгөөд өвөг Homo-г бодвол илүү боловсронгуй болж ирсэн байна. Тэрээр илүү хүн хэлвэрийн төрөл болох Homo ergaster-руу дарааллан шилжсэн болох нь илэрчээ. H.habilis нь хүний үргэлжлэн буй өвөг төрөл юм гэдэгт эргэлзэх хэрэггүй болсон байна. Хэдийгээр 2007 онд илрүүлсэн шинэ магадлалаар 2 зүйл нь

зэрэгцэн оршиж байсан болох юм... гэсэн шинээ санаа бас гарч ирсэн. H.habilis нь 2.5 -1.4 сая жилийн үед хамаарч  байхад H.erectus нь 2-0.3 сая жилийн хоорондох байж болох тохиолдол гарч ирсэн нь нэгийг бодоход хүргэсэн байна. Булшны олдвор---( OH 62 )-ийг Donald Johanson ба Tib White хоёр 1986 онд олдувайн хавцалаас илрүүлсэн ба шарилыг дээд ба доод хэмээн тодорхойлсон,1963 онд Олдувайгаас N.Mbuika гавал ясны эрүүны доод хэсгийг олсон байна . Шүд ба доод эрүү нь эмэгчин амьдсын бололтой бөгөөд ойролцоогоор 1,7 сая жилийн тэртэй үед холвогдсон гэдэг. Олдворын гурван араг яснуудыг жишин үзэхэд Australopithecus-аас илүү хүнтэй төстэй байсан ба энэ нотолгоог дурдвал жижиг шүд , тархины багтаамж 590- 650 см кув дариу australopitecus-ийнхээс 50 хувь том болсон байжээ. Харин Дээрхи жижиг хэмжээны хажууд орчин үеийн Homo sapiens – ийн тархины хэмжээ 1350- аас 1450 см кув аж. Юутайч тус олдворын  жижгэрсэн шүдний  хэмжээ нь юу илэрхийлээд байна вэ? гэвэл Homo –ийн эртний төрөл нь хөгжлийн олон үеийг дүүргэдэгтэй адил наашлан алгуур тархи нь томорч харин шүд нь жижгэрсээр байсаныг нь баталж  байна. Ийнхүү Аustralopithecus нь урагшлан хөгжсөөр Homo Habilist шилсэн бололтой. Энэ тухай шинжээч Richard leakey нэгэнтэй дурдахдаа **Australopithecus Habilis** гэж нэрлэж байсан нь үнэний хувийг нотолсон мэт.

 KNM ER 1813 гавалыг бусад тай харицуулан үзсэн байдаг.Тэрхүү олдсон гавал 1.9 сая жилийн настай ба Keнийн нутаг болох Коовы Фораагаас Kemoya Kimeu 1973 онд илрүүлсэн . Тархины багтаамж нь 510 см кув .Хэлвэрийн хувьд Homo Habilis –тэй ижилхэн байсан  нь тухайн үедээн нилээд шуугиан тарьсан билээ. 

Миний шинэ ном тун удахгүй гарна. Та бүхэн тэр цагт "Хүн төрөлхтөны гарвал зүй"-ийн талаар илүү ихийг танин мэдэх болно.

12.03.12

Hidden history...

卐

Балар эрт үеийн болон өвөг дээдсээс минь уламжлагдан өнөөг хүртэл уламжлагдан ирсэн түү хэн сэтгэлгээны тэмдэг.

Дэлхийн болон их хаад идеалист гүн ухааны сэтгэмжтэй байсан нь илэрхий болж байгаа бөгөөд түүний дээд эрхэм билэгдэл бол Хасбуу юм.

卐

"Бурханы эцэг Сэтгэл" 

Лигдэн Хутагт Хаан

卐

"Дэлхийг эзлэе гэвэл 

Хүмүүний сэтгэлийг эзэмд"

Чингис Хаан

卐

"Хас чулуунд хальс үгүй 

хайран биед мөнх үгүй

Хатуу төмөрч зэвэрч орхино

Хамгийн эзэнч үхэж халина

Түмэн үйлсэд үзүүр үгүй 

Төрсөн биед мөнх үгүй

төр улс ч ээлжлэн халагдана

Түшмэд, сайдууд минь хичээгтүн"

Чингис хаан

卐

“Алтан бие минь амасу хэмээмээс 

Агуу төр минь алдруузай 

Бүтэн бие минь амасу хэмээмээс 

Бүрэн улс минь самтруузай

Алтан бие минь алжааваас алжаатугай 

Агуу төр минь бүү алдартугай

Бүтэн бие минь зовбоос зовтугай 

Бүрэн улс минь бүү самтартугай” Их Монгол улсын хаан Чингис хаан

卐

Хасбуу болон Хас тэмдэг нь Монголын хаадын сэтгэлгээны соёлын бүтээвэр сонгодог сэтгэлгээний нэгэн гайхамшигт илэрхийлэл гэдэг нь улам улам тодорхой болсоор байгаа өнөө үед юуны өмнө гүн ухааны йч  хобогдолоор нь гарал үүслийг нь тогтоох, ингэхдээ манай гараг дээр Хасбууг хэрхэн нэрлэдгийг хэлзүйн үүднээс мөрдөн шинжлэхээс эхлэх нь зүйтэй гэж үзсэн болно. Тэгвэл Хасбууг дэлхий дахинаа дараахь хэдэн янзаар голлон нэрлэж иржээ. 

卐

1. Монголоор Хасбуу, Хас 

2. Энэтхэгээр Свастика, Саувастика

3. Түвдээр Юндэн

4. Хятадаар Ван цзы 

5. Японоор Ман жи

6. Оросоор коловорт

7. Германаар Hakenkreuz

8. Англиар Fulfot

9. Ромоор Crux Gammata

10. Грекээр Tetrasklion or Gammadion 

卐

Нар зөв болон нар буруу эргэлттэй хасыг Монголоор Хасбуу тэмдэг, Хас тэмдэг хэмээн нэрлэж Мөнхтэнгэрийн хүч оршин буйг тэмдэглэдэг.

 卐 

Манай мандах замыг таслахыг хүсэгч мангас мэт харгис Хятад эзэрхэгүүдийг илд мэсийн хүчбээр эс хөөвөөс язгуур Монгол улсын жаргах явдал хаврын цасан мэт хайлан хоцрох бишүү.

卐

04.06.12

Зарим тал дээр Европын Неандертал нь Европчуудын өвөг дээдэс гэдэг ч тэр Өвөг нийтлэг-гэр бүхий Неандерталь нь аль хэдийнээ Европод мөхжээ. Алдуу ташаа мэдээлэл энэ мэт буйч Жинхэнэ ухаант хүмүүн Хомо Сапиенсэ Орчин үед бид бүгдийн өвөг дээдэс түүний үндсэн салаалалтын бариант болсныг судалгаа нотолсон.

Чухамдаа би хүн төрөлхтөны түүх гарбал зүйг Генетик хувьсалын үүднээс судалж байгаад нь маш талархана. Хүмүүс нэг гаралтайг өнгөрөгч зууны судалгаа шинжилгээ баталсан боловч зарим нэг тал дээр дэндүүлсэн нь харамсам. Энэ онол нь Германы хэсэг Арьстны онолыг хөгжүүлэгч төлөөлөгчдын хийсэн үйлдэл байсан учир эдүгээ хүртэл амь бөхтэй баримтлагдсаар л байна.

Саяны нэг нартай өдөр миний нэг /Нүүр найзын/  найз надад Англичууд бол Дугаарт нэг хүмүүс гэж омогдсон санагдах юм. Нийгмийн болоод эдийн засгийн хөгжил дээгүүр байгаад учир гарган хэлэмхийрэх энэ орны  хүн ийн өгүүлэх нь тус онолын байр суурь ямар нэгэн байдалаар арилаагүй байгаа нь илэрхий байна.  Зарим тал дээр Европын Неандертал нь Европчуудын өвөг дээдэс гэдэг ч тэр Өвөг нийтлэг-гэр бүхий Неандерталь нь аль хэдийнээ Европод мөхжээ. Алдуу ташаа мэдээлэл энэ мэт буйч Жинхэнэ ухаант хүмүүн Хомо Сапиенсэ Орчин үед бид бүгдийн өвөг дээдэс  түүний үндсэн салаалалтын бариант болсныг судалгаа нотолсон. Гэвч чухам яагаад Арьстны Цагаан шар хүрэн хар аас улаан хар болтол хувьсан өөрчлөгдсөныг тайлж нягтлаагүй мөртлөө арьсны үзлийн зиндаа гарган тайлбарлах нь харамсамаар. Цааш нь нягтлан судлаад тийн өгүүлэх нь сая учиртай бизээ. Хүн судлалын асуудал үндсэндээ шийдэгдээгүй гэж шуудхан  хэлж болно.

Нэг мод гал болохгүй ганц хүн айл болохгүйтэй агаар нэг ижилээр бидний манай гэж хэлэх үгийн дотно утгыг нэг дэлхий - нэг амь хэмээн сэтгэж ---биесээн хайрлан хамгаалж байцгаая даа---

Үргэн сагаан байгаль

Нарийхан сагаан байгалаа

Наагуурагань тойрожэгэ болдог сээ.

Наадамтай лэ гансаша амарагыгаа

Научкадаа ерээ гэжэ дуулдадаг сээ.

Үрөгөн сагаан байгалдаа

Үврөөрөнь тойрожэгэ болдог сээ.

Үелсэн гансаша амарагыгаа

Үдэдээ ерээ гэжэ дуулдадаг сээ. 

Манай герой Гармаев

Гармажап Аюрович Гармаев

Манай герой Гармаев

Манал татан сэтирлээд

Манайл төрийн гоёл гээшэнь.

Магтаалтайхан ородентой

Манайл Герой Гармаев

Сэбшээл татан сэтирлээд

Сэльгеэ төрийн гоёл гээшинь.

Сэнтэйл алтан ородентой

Сэрэгэйл герой Гармаев.

Аглаг баян нютагаасаа

Аглаг баян нютагаасаа

Аглаг баян нютагаасаа

Аляа хонгортоо хулжаагүйлби дөө

Армийн гурван жэл араггүйл юм даа.

Абын хүбүүдээ уялга юм даа.

Хангайл баян нютагаасаа

Холшор тэнэгтээ хулжаагүйлби дөө

Кавалерэйнш гурван жэл араггүйл юм даа.

Хүнэйл хүбүүдэй уялга юм даа.

Манай кавалери

Манай кавалери

Уужим Буряад оронойнгоо

Урагылиг ногоон харгыгаар,

Оодортой, оодортой моридойнгоо

Уламынь барин ябанамди.

Угтагты, угтагты нүхэдыгөө,

Улаан Аарима сэрэгүүдээ.

Хабтгай Буряад  оронойнгоо

Хагдалиг ногоон харгыгаар,

Хатартай, хатартай моридойнгоо

Хазаарынь барин ябанамди.

Харагты, харагты нүхэдыгөө,

Кавалер морин сэрэгүүдээ.

Тараагтар машинын тараяанда

Тараагтар машинын тараяанда

Тараагтар машинын тараяанда

Тарганайм табжаргоон дуулданагүй.

Танилсан нүхэрэйнгээ холохондо

Таанарайнайн сонин дуулданагүй.

Колхозой машинын тараяанда

Хорданайм табжаргоон дуулданалгүй.

Хамтын сонин дуулданалгүй.

Бугын эбэр номоороо Булсуу тулгажа тодхое. Тэхын эбэр номоороо Тэбхэн дээрэнь тодхое.

Уухай 
Бугын эбэр номоороо
Булсуу тулгажа тодхое.
Тэхын эбэр номоороо
Тэбхэн дээрэнь тодхое.



Үүрэй сайхын урдахантээ
Үүрэнэйнгээш а сайхын урдахатээ
Үбэhөн дээгүүр а туяардаг лэ
Үелээд а ябахынгаа урдахантээ
Үгэеэш а нэгадээд а байдаг өө
Сараанайнш а гарахынгаа урдахантээ
Саhанайн дээгүүр а туяардаг лэ
Шэнэлээд ябахынгаа урдахантээ
Санаагааш а нэгадээд а байдаг лэ
Наранайш а гарахын урдахантээ
Ногоон дээгүүр а туяардаг лэ
Найдалсаад а ябахынгаа урдахантээ
Номыень сурахал гээд байдаг лэ


Ёхор наадан гоёхон дөө
Тэнгэр өөдөө хархадам
Төмөн мүшэд ялрана
Тэдэ зоноо хархадам
Манай үетэн соёрно
Ай ёо сай даа ай ёо сай
Ай ёо сай даа, гэлсэнэ.
Ямар сэсэг гоёхон бэ?
Ягаан сэсэг гоёхон дөө.
Ямар наадан гоёхон бэ?
Ёхор наадан гоёхон дөө.
 Ай ёо сай даа ай ёо сай
Ай ёо сай даа, гэлсэнэ.



Инаг дуранай дуунууд
Сэльгьеэ лэ сэлэнгын дуулямаханда оо
Сэсэгнь найган шүүдэрлэн дээ.
Шэнэлhэн шэнийгээ илдамаханда оо
Сээжэл зүрэhэм баяртай дөө.
Хавтгай сэлэнгын дуулямаханда оо
Хагдань найган шүүдэрлэн дээ.
Ханилhан шэнийгээ илдамаханда оо
Халуун зүрhэм  баяртай доо.

Арван табанай сарые
Арабан табанай сарые
Альгаарааш халхалжа болхолгүйл  дөө.
Аляалсан бидэнэй сэдьхэлье
Айлаарааш хэлсэжэ болхолгүйл дөө.
Шэнын намарай сарые
Шэгшийгээр халхалжа болхолгүйл дөө.
Шэнэлсэн бидэнэй сэдьхилые
Сэльэнээр хэлсэлжэ болхолгүйл дөө.
Хорин табанай сарые
Хоргоороо халхалжа болхолгүйл дөө.
Хоносон бидэнэй  сэдьхэлые
Холхоозоороо хэлсэжэ болхолгүйл дөө.

Архийн дуунууд 
Добын ногоон гандаал үгэй,
Дошхон бором гарьдаа н үгэй.
Досоо зүрхэм гажараа н үгэй,
Домботойл хараяа асараад үгыт.
Шэлын ногоон гандаал үгэй,
Шэлдэг харам гарьдаа н үгэй,
Шэлтэйл хараяа асараад үгыт.
Талын ногоон гандаал үгэй,
Тарган бором гарьдаа н үгэй.
Табилган зүрэхэм гажараа н үгэй,
Танхатайл хараяа асараад үгыт.

Арахийнь уугаа гэлсэнэлтэ
Арахийнш уугаа гэлсэнэлт
Айрагайнш дээжэ аад арагамгүй.
Аляахан  ябаа гэлсэнэлтэ
Анханайнш гурим аад арагамгүйл.
Тамхийнш татаа гэлсэнэлтэ
Таримал набша аад арагамгүйл.
Тангилхан ябаа гэлсэнэлтэ
Таанарайн гурим аад арагамгүйл.

Хөхө лө нуурай хөбөөндөө
Хөхө лө нуурай хөбөөндөө
Хүйтөнхөн хяруундаа хагдарана /ой/
Хөгшөн буурал эжыгээ
Хүйтнэйгөөл түрүүгээр золгоёо /ой/
Цагаан нуурайн хөбөөн дөө
Цасанхан хёруундаа хагдарана /ой/
Сарынгаал шэнээрэ золгогое /и/

Буриад дууны номноос буулгав